Σεξ και Γοητεία στην Τέχνη (Ελεύθερος Τύπος 30.10.2014)

Σεξ και Γοητεία στην Τέχνη
Από την πρώτη στιγμή επίσκεψης στην FIAC, την διεθνή έκθεση σύγχρονη τέχνη στο Παρίσι(βαρόμετρο της παγκόσμιας εικαστικής κατάστασης), γίνεται αντιληπτό ότι οι τιμές έργων μπορούν να φτάσουν ως τις 800.000 δολάρια. Πρόκειται σε γενικές γραμμές για έργα ευτελών υλικών (με κυρίαρχο το πλαστικό), εφήμερα, που σχολιάζουν την επικαιρότητα με την άμεση προκλητικότητα σεξουαλικής σημειολογίας. Ένας εκ των στάρ αυτής της ατμόσφαιρας, ο πασίγνωστός για τα σκατολογικά του έργα, ο αμερικανός Pαul Mac Carthy, υπήρξε και ο πρωταγωνιστής ενός σκανδάλου. Του ζητήθηκε από την αρμόδια επιτροπή του Παρισιού να δημιουργήσει ένα Χριστουγεννιάτικο δένδρο που θα στηνόταν στην πολυτελή περιοχή της Place Vendome. Κι εκείνος έφτιαξε ένα φουσκωμένο πλαστικό σεξουαλικό παιχνίδι (υπαινιγμός πέους) ύψους 25 μέτρων. Το ονόμασε “Tree”. Αυτό λοιπόν το σεξουαλικό «δένδρο» καταστράφηκε από την επίθεση ενός αγανακτισμένου θεατή του οποίου η εθνική κι αισθητική ευαισθησία εθίγη. Ανεξάρτητα από το δίκιο ή άδικο του επιτιθέμενου, πρέπει να σημειωθεί ότι η σύγχρονη τέχνη έχει δύο πρόσωπα. Το ένα είναι αυτό της γοητείας και το αντιπροσωπεύουν εικαστικοί μεγάλου βεληνεκούς που ζούν και εργάζονται ανανεώνοντας κι εμπλουτίζοντας την καλλιτεχνική γλώσσα. Τέτοιοι είναι μεταξύ άλλων οι Kieffer, baselitz, Richter, καλλιτέχνες που είναι δημιουργικά ανατρεπτικοί. Το δεύτερο πρόσωπο της σύγχρονης τέχνης το αντιπροσωπεύουν εικαστικοί που επενδύουν όπως ο Mac Carthy στην σεξουαλική πρόσκληση και σε μία μορφή «αντί-τέχνης», κύριο χαρακτηριστικό της οποίας είναι στο όνομα μίας κοινωνικής κριτικής να αφαιρούν κάθε πνευματική αξία του έργου. Να το κάνουν δηλαδή ένα παιχνίδι κατανάλωσης φθαρτό με ημερομηνία λήξης. Αυτή η τάση κατά βάθος μισεί την ανατρεπτική δυναμική που ‘χει εκ γενετής η τέχνη κι ας μιλά για ανατροπή, ριζοσπαστικότητα κι επανάσταση. Κι εδώ ακριβώς έχουμε μπροστά μας το εξής παράδοξο: και τα δυο πρόσωπα της σύγχρονης τέχνης τα στηρίζουν οικονομικά πανίσχυροι επιχειρηματίες, αφεντικά της LUX βιομηχανίας, οικονομικοί κολοσσοί, τραπεζίτες, γενικώς η «μισητή» πλουτοκρατία του καπιταλισμού. Τα πιο ακραία και προκλητικά έργα χρηματοδοτούνται από αυτούς που παράλληλά στηρίζουν την σοβαρή τέχνη της γοητείας. Γιατί γίνεται αυτό; Γιατί η βιομηχανία του LUX χρησιμοποιεί την στρατηγική επικοινωνίας που είναι το βασικό στοιχείο της παγκοσμιοποίησης. Μέσα από την επικοινωνιακή πρόκληση πουλούν και αγοράζουν, διαφημίζουν και διαφημίζονται. Κυριαρχούν έτσι προσαρμόζοντας την στρατηγική τους στα παγκοσμοιοποιημένα δεδομένα. Γι’ αυτό ακούγεται γελοίο και υποκριτικό καλλιτέχνες ανατρεπτικοί κι αριστεροί να στηρίζονται κυριολεκτικά από την βιομηχανία των πάμπλουτων. Το σωστότερο είναι να πούμε το εξής: Το πανίσχυρο επιχειρηματικό σύστημα σπέρνει καλλιεργεί και παράγει την αντί συστημική τέχνη. Την χρησιμοποιεί ως πειραματόζωο για τις δικές της καινοτομικές ανάγκες. Το σύστημα χρησιμοποιεί την προοδευτική τέχνη σαν την πρωτοπορία (avant-garde) της διαιώνισης του. Η σύγχρονη αντi – συστημική τέχνη είναι η καινοτομική βιτρίνα της διαχρονικής κυριαρχίας του συστήματος.

Δημοσθένης Δαββέτας

Τo άρθρο μου στην εφημερίδα Ελέυθερος  Τύπος, σήμερα 30 Οκτωμβρίου 2014 με τίτλο: Σεξ  και Γοητεία στην Τέχνη
Από την πρώτη  στιγμή επίσκεψης στην FIAC, την διεθνή  έκθεση σύγχρονη τέχνη στο Παρίσι(βαρόμετρο της  παγκόσμιας εικαστικής κατάστασης), γίνεται  αντιληπτό ότι οι τιμές  έργων  μπορούν  να  φτάσουν ως τις 800.000 δολάρια. Πρόκειται σε  γενικές  γραμμές για  έργα  ευτελών υλικών (με  κυρίαρχο το πλαστικό), εφήμερα,  που σχολιάζουν την επικαιρότητα  με  την  άμεση προκλητικότητα σεξουαλικής σημειολογίας. Ένας εκ των στάρ αυτής της  ατμόσφαιρας, ο  πασίγνωστός για τα σκατολογικά  του έργα, ο  αμερικανός Pαul Mac Carthy, υπήρξε  και ο  πρωταγωνιστής  ενός  σκανδάλου. Του  ζητήθηκε  από την αρμόδια  επιτροπή του Παρισιού  να  δημιουργήσει ένα  Χριστουγεννιάτικο δένδρο που  θα στηνόταν στην  πολυτελή περιοχή της  Place  Vendome. Κι εκείνος έφτιαξε ένα  φουσκωμένο πλαστικό σεξουαλικό παιχνίδι (υπαινιγμός  πέους) ύψους  25  μέτρων. Το  ονόμασε “Tree”. Αυτό  λοιπόν  το  σεξουαλικό «δένδρο» καταστράφηκε  από την επίθεση ενός αγανακτισμένου θεατή του  οποίου η  εθνική κι αισθητική ευαισθησία εθίγη. Ανεξάρτητα από το  δίκιο ή  άδικο του επιτιθέμενου, πρέπει  να  σημειωθεί ότι η  σύγχρονη  τέχνη έχει δύο πρόσωπα. Το  ένα είναι αυτό της γοητείας και το αντιπροσωπεύουν εικαστικοί  μεγάλου βεληνεκούς που ζούν και εργάζονται ανανεώνοντας κι εμπλουτίζοντας  την  καλλιτεχνική  γλώσσα. Τέτοιοι είναι μεταξύ  άλλων  οι Kieffer, baselitz, Richter, καλλιτέχνες  που  είναι δημιουργικά  ανατρεπτικοί. Το δεύτερο  πρόσωπο  της σύγχρονης  τέχνης  το αντιπροσωπεύουν  εικαστικοί  που  επενδύουν όπως  ο Mac Carthy   στην  σεξουαλική  πρόσκληση  και  σε  μία  μορφή «αντί-τέχνης», κύριο χαρακτηριστικό  της  οποίας  είναι στο όνομα  μίας  κοινωνικής  κριτικής να αφαιρούν  κάθε  πνευματική αξία του  έργου. Να το κάνουν  δηλαδή  ένα  παιχνίδι  κατανάλωσης  φθαρτό  με  ημερομηνία  λήξης. Αυτή  η  τάση  κατά βάθος  μισεί την  ανατρεπτική  δυναμική  που ‘χει εκ γενετής η  τέχνη κι  ας μιλά για  ανατροπή, ριζοσπαστικότητα  κι επανάσταση. Κι εδώ ακριβώς  έχουμε  μπροστά  μας  το  εξής  παράδοξο: και τα δυο πρόσωπα  της  σύγχρονης  τέχνης  τα  στηρίζουν οικονομικά  πανίσχυροι επιχειρηματίες, αφεντικά  της  LUX βιομηχανίας, οικονομικοί  κολοσσοί, τραπεζίτες,   γενικώς η «μισητή»  πλουτοκρατία του  καπιταλισμού.  Τα  πιο ακραία  και  προκλητικά  έργα  χρηματοδοτούνται από  αυτούς  που  παράλληλά  στηρίζουν  την  σοβαρή τέχνη της  γοητείας. Γιατί  γίνεται αυτό; Γιατί  η  βιομηχανία  του  LUX χρησιμοποιεί την  στρατηγική επικοινωνίας που είναι  το  βασικό στοιχείο της  παγκοσμιοποίησης. Μέσα  από την  επικοινωνιακή  πρόκληση  πουλούν  και  αγοράζουν, διαφημίζουν και  διαφημίζονται. Κυριαρχούν  έτσι προσαρμόζοντας  την στρατηγική  τους  στα  παγκοσμοιοποιημένα δεδομένα. Γι’ αυτό ακούγεται γελοίο και υποκριτικό καλλιτέχνες ανατρεπτικοί κι αριστεροί να  στηρίζονται κυριολεκτικά  από την  βιομηχανία των  πάμπλουτων. Το σωστότερο  είναι να  πούμε το  εξής: Το  πανίσχυρο επιχειρηματικό σύστημα σπέρνει καλλιεργεί και  παράγει  την  αντί συστημική τέχνη.  Την  χρησιμοποιεί ως  πειραματόζωο για τις  δικές  της  καινοτομικές  ανάγκες.  Το  σύστημα χρησιμοποιεί την προοδευτική  τέχνη σαν την πρωτοπορία (avant-garde) της διαιώνισης  του. Η  σύγχρονη  αντi - συστημική  τέχνη είναι  η καινοτομική  βιτρίνα της  διαχρονικής  κυριαρχίας  του  συστήματος.

Δημοσθένης Δαββέτας