Mar 172014
 

Το τέλος των ιδεών της αριστεράς;

     Όταν ο Ολάντ ανταγωνιζόταν τον Σαρκοζί για την Γαλλική προεδρία στηρίχτηκε στην λογική του «λεφτά υπάρχουν», υποσχόμενος αύξηση μισθών, καμία απόλυση, 60.000 νέες θέσεις εργασίας καθηγητών κτλ. Αντίστοιχα ο κ. Τσίπρας υπόσχεται τα πάντα ως αντιπολίτευση στην Ελλάδα. Θα έπρεπε  όμως να είναι πιο προσεκτικός ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ, είτε ακούγοντας τον δικό του κ. Σταθάκη(δεν θα αλλάξουν οι οικονομικοί συντελεστές, είπε πρόσφατα όταν ανέβει το κόμμα τους στην εξουσία), είτε αναλύοντας παιδαγωγικά την ως τώρα πορεία του Γάλλου προέδρου, με πτώση δημοτικότητας ρεκόρ.

Γιατί αν κάποιος μπορεί να μάθει από την διακυβέρνηση Ολάντ, είναι ότι οι παραδοσιακές «επαναστατικές» αριστερές ιδέες, που αναλύουν την πραγματικότητα σε «καλούς» αριστερούς και «κακούς» δεξιούς, έχουν ακυρωθεί από την ίδια την ζωή. Και η απόδειξη: ό,τι υποσχέθηκε δεν το τήρησε ο Γάλλος πρόεδρος. Και ακόμη: αναγκάστηκε να πράξει όπως οι «κακοί» φιλελεύθεροι, δηλαδή, να προτείνει στους συμπατριώτες του ένα «σύμφωνο ανταγωνιστικότητας» για την τόνωση των επιχειρήσεων που στενάζουν από την κρίση. Η ευθύνη αυτής της 180ο στροφής του Ολάντ, δεν οφείλεται κατεξοχήν, όπως αβασάνιστα κάποιοι λένε, στις προσωπικές του αδυναμίες. Οφείλεται αντιθέτως και κυρίως στις ιδέες της αριστεράς. Γιατί; Επιμένει αυτή στην πολιτική της διαρκούς κατανάλωσης και ζήτησης. Κλείνοντας τα μάτια, στην εμφάνιση των αναπτυσσόμενων χωρών (όπως Κίνα, Βραζιλία, Ινδία κτλ), οι οποίες ανταγωνιζόμενες δυναμικά στην παγκόσμια οικονομία, υποχρεώνουν την Ευρώπη, αν θέλει να επιβιώσει και να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παγκοσμιοποίηση, να δώσει πια το βάρος στην καινοτομία και τον νοικοκυρεμένο οικονομικό έλεγχο. Αυτό που προέχει σήμερα είναι η προσφορά και όχι η ζήτηση. Και είναι όχι με δανεισμούς , αλλά με καινοτομική ευρηματικότητα που θα επιτευχθεί αυτό. Η ανάγκη αυτή είναι κοινή, σε «δεξιά» και «αριστερά». Είναι ευρωπαϊκή. Δεν έχει η αριστερά το ηθικό πλεονέκτημα σε κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα ανδρών-γυναικών, προστασία μειονοτήτων, σε αξιακό πολιτισμό, σε αδελφοσύνη, αλληλεγγύη, πολιτισμό.

Ο Αριστοτέλης έλεγε ότι  η γενναιοδωρία σε λόγια και μοίρασμα αγαθών, είναι προϊόν ανθρώπων που είναι πρώτα από όλα πλούσιοι σε παραγωγή και δημιουργικότητα. Και  είναι αυτό που δεν φαίνεται να έχει καταλάβει η ριζοσπαστική αριστερά σήμερα. Αντί να ζητά μόνιμα θα ήταν καλό να έχει πρώτα παράγει καινοτόμα και δημιουργικά, ώστε να έχει και σοβαρούς λόγους να απαιτήσει και να το πετύχει. Πριν επιμείνουμε να ζητάμε μόνιμα από τους άλλους ας μάθουμε καταρχήν να ζητήσουμε περισσότερα από τον ίδιο μας τον εαυτό. Πρόκειται για την αυτογνωσία που χρειαζόμαστε για προχωρήσουμε με σταθερά βήματα.

Δημοσθένης Δαββέτας

 

Mar 172014
 

Ευρώπη: Αποδόμηση ή ανασύνθεση

     Τρεις μήνες πριν τις ευρωεκλογές και η ευρωπαϊκή ιδέα περνά βαθύτατη κρίση. Ήδη από το 2005 με το αρνητικό γαλλικό δημοψήφισμα για το ευρωπαϊκό σύμφωνο της Λισσαβόνας, άρχισαν να διαφαίνονται οι δύο τάσεις του ευρωσκεπτικισμού. Η πρώτη αφορά τους δεδηλωμένους αντιευρωπαϊστές. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η άκρα δεξιά και η ριζοσπαστική αριστερά. Και οι δύο τους δίνουν την μάχη τους ενάντια στο ευρώ, ενάντια στην ευρωπαϊκή πορεία. Πάνω σε αυτήν χτίζουν την πολιτική τους ύπαρξη. Η δεύτερη αφορά, όλους όσους από τους Ευρωπαίους πολίτες, χωρίς να είναι αντι-ευρωπαϊστές είναι βαθιά απογοητευμένοι από την ως τώρα πορεία της Ευρώπης. Αυτή η δεύτερη τάση αποτελείται από άτομα που είναι βαθιά Ευρωπαίοι και θα ήθελαν μία διαφορετική από την σημερινή Ευρώπη. Π.χ. ο François Heisbourg που παρά το ότι έγραψε το πασίγνωστο βιβλίο του με τίτλο «Το τέλος του ευρωπαϊκού ονείρου» εν τούτοις δηλώνει φανατικός φιλοευρωπαϊστής.

Παρά το γεγονός ότι η κρίση του ευρώ αποφεύχθηκε, εν τούτοις κανείς δεν βεβαιώνει ότι δεν θα επανέλθει, αν δεν γίνουν ουσιαστικές δομικές αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα γεγονότα όμως όξυναν και άλλο την κρίση. Αν και δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελβετία, ως δυτική χώρα, πρόσφατα μέσω δημοψηφίσματος, περιορίζει την ελεύθερη κίνηση των μεταναστών, απειλώντας ως μοντέλο, την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων (και μοιραία μαζί, την κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων). Οι Βρετανοί θέλουν να ξαναδιαπραγματευτούν  την ευρωπαϊκή τους  συμμετοχή, η Σκωτία ονειρεύεται να φύγει από το Ηνωμένο Βασίλειο, η Καταλονία απειλεί με απόσχιση την Ισπανία και στα ευρωπαϊκά σύνορα η Ουκρανία φλέγεται. Περισσότερο από ποτέ η κρίση πρέπει να ωθήσει τους ηγέτες αλλά και τον κόσμο, στο να δουλέψουν ένα σχέδιο νέας ευρωπαϊκής ταυτότητας, η οποία θα μπορεί να δώσει απάντηση στις ανησυχίες που αφορούν, την παράνομη μετανάστευση, τον οικονομικό ανταγωνισμό με αναπτυσσόμενες χώρες όπως Κίνα, Βραζιλία, Ινδία, την σταθεροποίηση του ευρώ και επίσης την διεύρυνση της ένωσης με νέες χώρες.

Αν δεν μπει μπροστά επιτακτικά η ανάγκη ενός τέτοιου σχεδίου, αν δεν ξεκινήσει η πορεία είτε προς ομοσπονδιακή Ευρώπη είτε προς Ευρώπη των εθνών, αν δεν χαραχθεί μία συμπαγής οικολογική πολιτική, τότε, η Ευρώπη απειλείται με αποδόμηση. Και δεν το χρειάζεται. Αυτό που χρειάζεται κυρίως είναι να μπουν οι βάσεις μίας ευρωπαϊκής ανασύνθεσης. Να μπουν τα θεμέλια της αρχιτεκτονικής ενός νέου ευρωπαϊκού προσώπου, όπου η ελεύθερη αγορά, ο ανταγωνισμός, η καινοτομία και η κοινωνική πρόνοια, μπορούν να ισορροπήσουν, να συνυπάρξουν και να συνεργήσουν δημιουργικά, για καλυτέρευση ζωής των Ευρωπαίων πολιτών.

Δημοσθένης Δαββέτας

Mar 172014
 

Η «συντηρητική» επανάσταση

Η Λουΐζα, τεσσάρων χρονών, είπε ένα βράδυ στον μπαμπά της «Όταν θα μεγαλώσω θα μπορώ να γίνω αγόρι». Κι αυτός απάντησε «Μα, δεν είναι δυνατόν, αφού είσαι κορίτσι» για να πάρει την απάντηση «Μα, μας το ‘πε η δασκάλα». Το περιστατικό αυτό που κυκλοφορεί στη Γαλλία είναι ενδεικτικό της πρόσφατης έντασης που επικρατεί στη χώρα υπό τη διακυβέρνηση των «προοδευτικών» σοσιαλιστών. Όσο κι αν προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσει ο αρμόδιος υπουργός παιδείας, το κλίμα είναι δυναμιτισμένο από τη «θεωρία των φύλων» που θέλει να επιβληθεί στην εκπαίδευση από πολύ μικρή ηλικία. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία η σεξουαλική ταυτότητα (αγόρι και κορίτσι) μπορεί να επιλεγεί. Ενάντια λοιπόν σε κάθε παραδοσιακό, φυσικό, ηθικό, κοινωνικό και διανοητικό ντετερμινισμό και στο πλαίσιο μιας άκρως «ισοκρατικής» ιδεολογίας τα φύλα δεν είναι εκ φύσεως αλλά εξ επιλογής. Συνεπώς η σχέση πατέρα-μητέρα-παιδί αλλάζει και στη θέση της φυσικής ιδιαιτερότητας μπαίνει η θεσμική. Η παραδοσιακή μητρότητα ή πατρότητα δίνει τη θέση της σε κάποιο θεσμικό μηχανισμό ή τρίτο ουδέτερο πρόσωπο αντικαθιστώντας τη μοναδική φυσική ιδιαιτερότητα. Κι αν βέβαια κάτι τέτοιο συμβεί στη ζωή γιατί κάποιος θέλει να υιοθετήσει ή να αλλάξει φύλο ατός ισχύει κανονικά σαν προσωπική επιλογή. Όμως το να γίνεται αυτό σαν αγωγή επιστημών στα σχολεία, τότε αυτό  αποτελεί σοβαρό πρόβλημα γιατί απειλεί την έννοια της φυσικής οικογένειας. Αντιδρώντας σε αυτή την «προοδευτική» βία οι μισοί σχεδόν ή και περισσότεροι Γάλλοι πολίτες κατεβαίνουν στους δρόμους εδώ και μήνες και διαδηλώνουν αψηφώντας τις προοδευτικές κατηγορίες που θέλουν να είναι ανάμεσά τους να είναι θρησκευόμενοι και ακροδεξιοί. Ανάμεσά τους υπάρχει ένα μεγάλο ανώνυμο πλήθος, ανοργάνωτο πολιτικά, που στηρίζει τις αρχές της οικογένειας. Πρόκειται για μια επανάσταση των «συντηρητικών». Από την εποχή του Μιράντολα, του Ντεκάρτ και των διαφωτιστών, ο άνθρωπος ονειρεύτηκε να γίνει κύριος της Φύσης. Ποιας όμως; Του εαυτού του. Η αυτογνωσία ήταν το ζητούμενο. Η αυτονομία. Και όχι μια αυτοκαταστροφική δήθεν αυτοδυναμία. Γιατί το να θέλεις να αλλάξεις τη φύση είναι σαν να θέλεις να τα βάλεις με το ίδιο σου το φυσικό πρόσωπο, με την ίδια σου τη φυσική εικόνα, την ύπαρξη. Πρόκειται για ασεβή ιδεολογία και η φύση (με σεισμούς, τσουνάμι κλπ.) πάντα τιμωρεί τη μωρή υπέρβαση. Η θέληση του ανθρώπου  για αυτοκυριαρχία όταν μένει στην αυτογνωσιακή προσπάθεια, όταν συνδιαλέγεται και συνεργεί με τη φύση είναι θεμιτή και αναγκαία για ένα δημιουργικό πολιτισμό. Όταν, όμως, θέλει να υποκαταστήσει τη δημιουργό φύση, να την πολεμήσει αντί να συμφιλιωθεί μαζί της και να συμπεριφερθεί σαν Θεός, τότε πρόκειται για μια άγονη ύβρη και σαν τέτοια μόνο κακό στον ίδιο σου τον εαυτό μπορεί να προκαλέσει. Μπορεί λοιπόν να γίνει κατανοητή η διαρκής και επίμονη αντίδραση των Γάλλων «συντηρητικών» να σώσουν τις βασικές, θεμελιακές αξίες της ζωής τους που απειλούνται από έναν ιδεολογικό αντι-φυσικό ηγεμονισμό των δήθεν προοδευτικών. Η «συντηρητική» αυτή επανάσταση έχει πολύ δρόμο ακόμη να διανύσει μπροστά της. Και το παρήγορο είναι ότι μεγάλη πλειοψηφία των νέων την ακολουθεί.

Δ. Δαββέτας

Mar 172014
 

Τουρκία, Ουκρανία και Ευρώπη

Η Τουρκία και η Ουκρανία, παρότι είναι δύο χώρες με διαφορετικό γεωπολιτισμικό  υπόβαθρο, εντούτοις σήμερα συναντώνται σε δυο ουσιαστικά επίπεδα: αυτό της κρίσης αλλά και αυτό της Ευρώπης. Το Τουρκικό μοντέλο ανάπτυξης έχει διαλυθεί, το νόμισμα της χώρας βρίσκεται σε καθοδική πορεία (η τούρκικη λίρα έχει χάσει περίπου το 10% σε σχέση με το δολάριο) και ο Τούρκος πρωθυπουργός απειλεί θεούς και δαίμονες εκβιάζοντας την κεντρική τράπεζα της χώρας του να μην υποκύψει στα κέντρα αύξησης του επιτοκίου που δρουν από το εξωτερικό. Παράλληλα, στις διαδηλώσεις του Ιουνίου του 2013 και στο πρόσφατο σκάνδαλο διαφθοράς αντέδρασε με παρανοϊκή σκληρότητα, χτυπώντας τους διαδηλωτές και επενδύοντας στη συνωμοσιολογία των ξένων δυνάμεων περί ανατροπής της Δημοκρατίας στη χώρα του. Πίσω από αυτήν την εικόνα κρύβεται η απομυθοποίηση της ωραιοποιημένης οικονομίας της Τουρκίας, της οποίας το «θαύμα» βασιζόταν σε κίνηση κεφαλαίων «φούσκα» που χρησίμευαν για να καλυφθούν οι αδυναμίες των τρεχουσών πληρωμών. Από τη μεριά της, η Ουκρανία βιώνει την κρίση της μέσα από ένα διχασμό της κοινωνίας της που συγκλίνει στα εξής σημεία: οι διαδηλωτές ζητούν την ίδρυση ενός κράτους δικαίου, μακριά από τη διεφθαρμένη κυβερνητική εικόνα. Το αίτημά τους είναι η Δημοκρατία, η αναζήτηση ίσων ευκαιριών και ο σεβασμός της πολυεκφραστικότητας. Τρία ουσιαστικά σημεία που θέλουν την ενίσχυση του εθνικού δημοκρατικού αισθήματος, βασικού στοιχείου για έξοδο από την κρίση. Η έλλειψη ανάπτυξης είναι γεγονός. Το δεδομένα της παγκόσμιας τράπεζας το επιβεβαιώνουν. Χρειάζονται μεταρρυθμίσεις. Η ανάγκη είναι άμεση. Η κρίση στην Τουρκία και την Ουκρανία είναι, κατά βάθος, κρίση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό θεσμικό πολιτισμό τους. Η Ευρώπη τις θέλει μεν κοντά της αλλά δεν μπορεί να παρέμβει στην κρίση τους. Και οι δύο χώρες επιθυμούν την είσοδό τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει, όμως, μόνες τους να κάνουν τα βασικά βήματα για να καλύψουν την κρίση τους που είναι κατά βάθος κρίση νοοτροπίας, κρίση θεσμική, κρίση αντίληψης ζωής. Απέναντι σ’ αυτή τη δύσκολη κατάσταση, η Ευρώπη πρέπει να διατηρεί συνεχώς ανοιχτή γραμμή μαζί τους, να μην κλείσει την πόρτα της επικοινωνίας. Πρέπει, δηλαδή, να τις ωθεί υπομονετικά σε σκληρές και μακρόχρονες μεταρρυθμίσεις, που είναι αναγκαίες για τις αλλαγές που χρειάζονται, ώστε να σταθούν στα πόδια τους και να συμπεριφέρονται ευρωπαϊκά όταν έρθει η ώρα της εισόδου τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δ. Δαββέτας

Mar 172014
 

Ιαπωνία εναντίον «Κιναφρικής»

Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έως και σήμερα με τις αλλαγές της διεθνούς γεωπολιτικής που επέβαλλε η παγκοσμιοποίηση, η Αφρική έπαψε πια να ‘ναι αντικείμενο διεκδίκησης πρώτης γραμμής μεταξύ των κλασικών διεθνών διεκδικητών: των ΗΠΑ και Ρωσίας. Ξεχασμένη και εγκαταλελειμμένη για πολλές δεκαετίες, η μαύρη Ήπειρος επανέρχεται στο προσκήνιο για δύο βασικούς λόγους: το υψηλό ποσοστό ανάπτυξης, που κεντρίζει εκ νέου το παγκόσμιο ενδιαφέρον και τη σύγκρουση Κίνας – Ιαπωνίας, που τη διεκδικούν. Η παρουσία της πρώτης τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια είναι όλο και πιο έντονη. Πρόσφατα, όμως, ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Shinzo Abe επισκέφθηκε τη δυτική, ανατολική και νότια Αφρική (Ακτή Ελεφαντοστού, Αιθιοπία, Μοζαμβίκη) ανοίγοντας «ένα νέο σύνορο της Ιαπωνικής διπλωματίας», όπως δήλωσε. Αμφισβητώντας έτσι την ισχυρή εκεί κινεζική παρουσία (έχει μάλιστα εφευρεθεί ο όρος «Κιναφρική» για να δείξει την κινέζικη επιρροή), η Ιαπωνία υποδέχτηκε τον περασμένο Ιούνιο στο Τόκυο περίπου 40 Αφρικάνους ηγέτες και τους υποσχέθηκε 14 δισεκατομμύρια δολάρια στην επόμενη πενταετία, όπως επίσης και ενίσχυση των μεταξύ τους εμπορικών συναλλαγών. Αν και τουλάχιστον πέντε φορές μικρότερη οικονομικά η ιαπωνική χειρονομία από αυτήν της Κίνας, αυτό δεν την εμπόδισε ν’ αντιδράσει: ο Κινέζος πρεσβευτής έκανε διάβημα στην Αφρικάνικη ένωση κατηγορώντας το Τόκυο για επιθετική πολιτική, προειδοποιώντας για «ανάσταση του ιαπωνικού επεκτατισμού» και συνοδεύοντας τα λόγια του με εικόνες βασανισμένων Κινέζων από τους Ιάπωνες κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Ιάπωνες απάντησαν με το ειρωνικό χαμόγελο του εκπροσώπου του πρωθυπουργού τους και φράσεις όπως «η Ιαπωνία δεν προσφέρει ωραία σπίτια στην Αφρική αλλά θέλει ν’ αναπτύξει το ανθρώπινο κεφάλαιό της». Ήταν ένας τρόπος να κάνουν κριτική στην Κίνα που κατηγορείται από πολλούς ότι ρουφά τις φυσικές πηγές ενισχύοντας τη διαφθορά γιατί έχει νεοαποικιοκρατικές βλέψεις. Παρά την κάποια βάση αυτού του επιχειρήματος, δε μπορεί ταυτόχρονα ν’ αμφισβητηθεί ο θετικός ρόλος της κινεζικής πολιτικής στην ανάπτυξη υποδομών στις αφρικάνικες χώρες. Η επιστροφή της Ιαπωνίας στην Αφρική είναι για την ίδια ζωτική ανάγκη γιατί βλέπει στην Ασία αλλά και διεθνώς την κινεζική σκιά να μεγαλώνει. Το Τόκυο θέλει να επιστρέψει στην παγκόσμια σκηνή μέσω της οικονομίας, της διπλωματίας αλλά και της μεγαλύτερης της συμμετοχής του σε ζητήματα ασφάλειας. Κι αυτό είναι το πνεύμα της νέας ερμηνείας του ιαπωνικού συντάγματος που θέλει να δώσει ο πρωθυπουργός Shinzo Abe: να μην εμποδίζονται πια οι ιαπωνικές δυνάμεις να συμμετέχουν σε επιχειρήσεις και διεθνείς δράσεις στήριξης της ειρήνης. Αυτή η κινεζο-ιαπωνική διαμάχη μπορεί να μην είναι μεν καλή είδηση για την Ασία, είναι όμως αναμφίβολα πηγή δυνατότητας πολιτικής στρατηγικής για την Αφρική. Όπως παλαιότερα έπαιζαν το χαρτί ανταγωνισμού ΗΠΑ- Ρωσίας, έτσι και τώρα οι Αφρικάνοι ηγέτες μπορούν να παίζουν το χαρτί του κινεζο-ιαπωνικού ανταγωνισμού για το συμφέρον τους.

Δ. Δαββέτας.

Mar 172014
 

ο ολαντ και η αριστερα

Ο Ολάντ και η «αληθινή αριστερά»

Σε πρόσφατο άρθρο του ο Πολ Κρούγκμαν, ένας από τους πιο διαβασμένους αρθρογράφους της Νέας Υόρκης, αναρωτιέται αν η πρόσφατη «νεοφιλελεύθερη στροφή» του Ολάντ είναι «καταστροφική προδοσία» σε σχέση με τις αξίες της «αληθινής αριστεράς». Αν έχει σε κάτι δίκαιο σίγουρα ο Κρούγκμαν είναι ότι ναι υπάρχει πραγματική στροφή 180 μοιρών στην πολιτική του Ολάντ. Τίποτα πια δεν θυμίζει τις κραυγαλέες προεκλογικές του δηλώσεις εναντίον του Σαρκοζί και της χρηματοπιστωτικής διεθνούς. Όσοι βέβαια ξέρουν τον Γάλλο πρόεδρο από παλιά θα σπεύσουν να πουν ότι ήταν πάντα σοσιαλδημοκράτης, περισσότερο μεταρρυθμιστής κι όχι, έως καθόλου, επαναστάτης. Και αυτό ισχύει πολιτικά. Όμως, εντυπωσιάζει η στροφή του οικονομικά γιατί έρχεται σ’ αντίθεση με ότι μέτρα πήρε τα τελευταία δύο χρόνια. Επίσης, έρχεται σε αντίθεση με τις ίδιες τις ιδρυτικές αρχές της «αληθινής αριστεράς», που έως τώρα υπηρετούσε. Ποιες είναι αυτές σε γενικές γραμμές; Πρόκειται για απόψεις μιας οικονομικής λογικής που στηρίζεται στην Κενσιανή προοπτική. Που σημαίνει: ένα νέο ξεκίνημα της οικονομίας μέσω της κατανάλωσης. Αυτή η πρόταση στη σημερινή κρίση είναι δημαγωγική και λαϊκιστική. Γιατί με μια αφελή, έως άκρως επικίνδυνη θέση, μας λέει ότι φτάνει να ξεκινήσει η κατανάλωση για να υπάρξει μαζί της ανάπτυξη και εύκολη εύρεση εργασίας. Εύρηκα! Εύρηκα! Εύρηκα! Μπράβο, παιδιά! Ήταν τόσο απλό και η παγκοσμίως «κακιά» δεξιά, ο ανθρωποφάγος καπιταλισμός, ή δεν το κατάλαβε ή δεν θέλει να το καταλάβει γιατί σκοπεύει μόνο στην εξοντωτική εκμετάλλευση; Ας αυξήσουμε λοιπόν τους μισθούς στα 5.000 ευρώ ή ακόμη και στα 10.000 ευρώ, γιατί όχι; Θα ζουν όλοι καλά κι εμείς καλύτερα. Αυτά πρότεινε προεκλογικά ο Ολάντ, κάτι σαν «λεφτά υπάρχουν». Και δεν τα βρήκε πουθενά. Έτσι, αναγκάζεται τώρα να γίνει επιτέλους ρεαλιστής και να στραφεί προς  την πραγματική επανάσταση, που είναι η καινοτομία. Πόσο δικαιωμένος πρέπει να νιώθει ο Σούμπετερ που υποστήριζε ότι το κέντρο βάρους πρέπει να πέσει στη δημιουργική, την καινοτόμα «καταστροφή». Μόνο έτσι, θα έρθει ο ανταγωνισμός και η πολυπόθητη ανάπτυξη. Η απάντηση λοιπόν στο ερώτημα του Κρούγκμαν είναι ξεκάθαρη: όχι ο Ολάντ δεν πρόδωσε, απλώς αντέδρασε ρεαλιστικά. Κατάλαβε ότι η ανάπτυξη έρχεται μέσω της σύνθεσης πολλών συντελεστών. Δεν μπορεί να ταυτιστεί η πρόοδος με την αύξηση των μισθών και την κατανάλωση. Δοκιμάστηκε αυτό το  μοντέλο και οδήγησε στην σημερινή κρίση διεθνώς αλλά βέβαια, όπως όλοι βιώνουμε δυσάρεστα, και στη χώρα μας. Επιστροφή σε συνταγές παρελθόντος θα είναι καταστροφή σήμερα. Ο δημαγωγικός λαϊκισμός της «αληθινής αριστεράς» μόνο κακό μπορεί να κάνει γιατί αποπροσανατολίζει τους πολίτες από τον δρόμο της λογικής. Βασίζεται, δηλαδή, στην εκμετάλλευση της αγανάκτησης, ένα συναίσθημα που ο Νίτσε θεωρεί υποκριτικό και άκρως επικίνδυνο.

Δ. Δαββέτας

Mar 172014
 

Πολυπολιτισμική ξενοφοβία

 

     Στο όνειρο του πολυπολιτισμού, οι διαφορετικοί πολιτισμοί (εθνότητες, θρησκείες, γλώσσες, ήθη και έθιμα…) θα ‘πρεπε να συνυπάρχουν, να συνδιαλέγονται ισορροπημένα. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία θα ‘πρεπε να μην κυριαρχούν και στην κοινωνία να υπάρχει αρμονική συμβίωση των διαφορετικοτήτων. Αγαπημένο θέμα της διεθνιστικής χρηματοπιστωτικής δεξιάς (αυτής που θέλει την επιλεκτική μετανάστευση, τον νόμιμο χρήσιμο και εργατικό μετανάστη), αλλά και ταυτόχρονα αγαπημένο θέμα της διεθνιστικής αριστεράς (αυτής που επικαλείται το δικαίωμα στη διαφορά), τ’ όνειρο του πολυπολιτισμού μοιάζει προς το παρόν ανεφάρμοστο.

Η διεθνής και η ντόπια πραγματικότητα χαρακτηρίζονται από πολιτισμική εσωστρέφεια των πολιτισμικών κοινοτήτων (μέχρι αυτισμού κάποιες φορές), από θρησκευτικό φανατισμό (η θεολογία της Αγάπης συχνά έχει αντικατασταθεί από την θεολογία του Μίσους), από εθνικιστική ή αναρχοαριστερή έξαρση, από πολέμους, δολοφονίες, εκρήξεις βομβών, απειλές, εκβιασμούς, από αντισημιτισμό, ξενοφοβία και ρατσισμό. Μια ματιά στα γεγονότα και τις διεθνείς πληροφορίες μπορούν να επιβεβαιώσουν τ’ ανωτέρω, στα οποία η ακρότητα και διαρκής υποψία έχουν πάρει τη θέση της εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτιστικών κοινοτήτων. Όσο τη δεκαετία 1950-60 ο «ξένος» δεν ήταν σε γενικές γραμμές στόχος μίσους, και αιτία κακών, άλλο τόσο από τη δεκαετία 1970-80, ο ριζοσπαστικός ισλαμισμός και ο ριζοσπαστισμός της αριστεράς, στο πλαίσιο της αντι-αποικιοκρατικής του στάσης, όξυναν τον  αντιδυτικό αγώνα. Η παγκοσμιοποίηση από το 1990 υπερεκτίμησε τη δυνατότητα του εμπορίου και της επικοινωνίας για ισορροπημένη συνύπαρξη των πολιτισμικών διαφορών. Έτσι, φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση όπου ο εχθρός είναι μόνιμα ο «Άλλος» και ποτέ ο εαυτός μας. Όπου οι διαφορές οξύνονται αντί να συνδιαλέγονται, όπου οι πολιτισμικές αναταραχές γεννούν περισσότερο ρατσισμό και ξενοφοβία. Αν συνεχίσουμε έτσι, με τέτοια αίσθημα πολυπολιτισμικής ανασφάλειας και κλειστοφοβίας, θα δικαιωθεί ο  Σάμιουελ Χαντιγκτόν που μιλούσε για σύγκρουση πολιτισμών.

Για να μην γίνουμε λοιπόν μια παγκόσμια κοινωνία όπου, μετά την καταστροφή της, θα ζουν όλοι όπως στην ταινία «Mad Max», ή πάλι για να μην γίνουν τα παιδία μας όπως οι πρωταγωνιστές της ταινίας «Το Κουρδιστό Πορτοκάλι», δεν έχουμε παρά μόνο μια διέξοδο: να συμβάλλουμε στην ενίσχυση αποκατάστασης της θεσμικής συνείδησης, της θεσμικής Δημοκρατίας. Μόνο σ’ ένα στέρεο δημοκρατικό πλαίσιο, με εκπαίδευση και νόμους σε ανθρωπιστικά μέτρα, θα μπορέσουν να συνδιαλεχθούν και να ισορροπήσουν οι πολιτισμικές διαφορές. Μόνο στη σταθερή δημοκρατία θ’ αποφευχθεί η διάλυση και θα βοηθηθεί η εμπιστοσύνη, θεμέλια λίθος της δημιουργικής πολιτισμικής συνύπαρξης των διαφορετικών ατόμων και κοινοτήτων.

Δημοσθένης Δαββέτας

Mar 172014
 

Γεωπολιτικές προκλήσεις του 2014

      Από την δεκαετία του ’60 ως πρόσφατα, το κέντρο διεθνούς «πρόκλησης» ήταν η Μέση Ανατολή. Ανάμεσα στο Ισραήλ και τα αραβικά εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα(που καθοδηγούνταν από ηγέτες με δικτατορικές τάσεις), οι πολεμικές συρράξεις, οι στοχευμένες δολοφονίες, οι προληπτικές επιθέσεις, οι ανατινάξεις ανθρώπων-βομβών, σημάδεψαν την διεθνή σκηνή με θανάτους και σφαγές. Στο όνομα του «παλαιστινιακού» ζητήματος κρύβονταν βέβαια συμφέροντα γεωπολιτικά και οικονομικά. Πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτή τη διαμάχη έπαιζε η πολιτική των Η.Π.Α. Αυτή η κατάσταση δείχνει να αλλάζει τα τελευταία τρία χρόνια και κυρίως μετά τις Αραβικές Ανοίξεις. Επιτρέποντας σε Γαλλία και Αγγλία να παίζουν τον χωροφύλακα της περιοχής, η Αμερική δείχνει να αποσυνδέεται σταδιακά από τη Μ. Ανατολή. Αφήνοντας τις Αραβικές χώρες να αναζητούν με αυτοδιάλυση και εμφύλιο την ταυτότητα τους (η Λιβύη διαλυμένη, η Συρία σε εμφύλιο, ενώ Αίγυπτος και Τυνησία αγωνίζονται εναντίον των Φανατικών Ισλαμιστών), οι Η.Π.Α, στρέφουν το ενδιαφέρον τους προς την Ασία. Γιατί; Γιατί εκεί σήμερα, η παγκόσμια οικονομία βρίσκει την βάση της Ανάπτυξης της. Υπάρχει όμως εκεί στην Ασία το εξής παράδοξο: αντί να κυριαρχεί, λόγω της Αναπτυξιακής δύναμης, ηρεμία, υπάρχει εθνικιστική έξαρση. Λες και όσο υπάρχει οικονομική ανεξαρτησία και αυτοδιαχείριση, άλλο τόσο οξύνονται οι ασιατικές εντάσεις. Κάτι που θυμίζει όπως και πριν από 100 χρόνια ακριβώς τις αιτίες του πρώτου παγκοσμίου πολέμου.

Η διεκδίκηση των μικρών νήσων Senkaku/ Diaoyu μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας, ώθησε την πρώτη, ισχυρή πλέον, να επιβάλλει μία ζώνη αεροπορικού ελέγχου πάνω από αυτά τα νησιά, την Ιαπωνική διοίκηση των οποίων αμφισβητεί. Το γρήγορο και εντυπωσιακό ξύπνημα της Κίνας την ωθεί να θέλει να βάλει τους δικούς της κανόνες στην περιοχή. Η Ιαπωνία δεν θέλει αλλαγή του status. Και η ιστορική διαμάχη Κινέζων Ιαπώνων ξαναξυπνά ύστερα από την νέα εθνικιστική πολιτική που εφαρμόζει ο Ιάπωνας Πρωθυπουργός Shinzo Abe, ο οποίος μετέτρεψε το μεταπολεμικό «τραύμα» της χώρας του σε ιδεολογική, υλικοτεχνική και εθνική υπερηφάνεια. Στην διαμάχη αυτή οι Η.Π.Α  στηρίζουν τους Ιάπωνες, σε σημείο να στέλνουν αεροπλάνα τους να παραβιάζουν τον αεροδιάδρομο πάνω από τα νησιά δίχως να ζητούν άδεια των Κινέζων. Ενώ το Αμερικάνικο πολεμικό USS Cowpens βρέθηκε αρχές Δεκέμβρη αντιμέτωπο με Κινέζικα πλοία. Η κατάσταση παρότι προς το παρόν ελεγχόμενη, κρύβει μεγάλη ένταση και πιθανά θερμά επεισόδια. Αν τώρα σε αυτό το κλίμα προστεθεί και η αλλοπρόσαλλη εσωπαθής πολιτική του σταλινικού δικτάτορα της Βόρειας Κορέας Kimsung-un, είναι φανερό ότι η κρίση ελλοχεύει. Από την Μ. Ανατολή ή την Αφρική ως την Ασία οι κρίσεις συνεχίζονται ως «παγκοσμιοποιημένη» πραγματικότητα της σημερινής παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Και οι Η.Π.Α. θέλουν να παραμείνουν ο βασικός παίκτης στην γεωπολιτική σκακιέρα.

Δημοσθένης Δαββέτας

Mar 172014
 

Το τέλος του Τούρκικου μοντέλου;

     Από το καλοκαίρι όπου ένα μέρος της μεσαίας τάξης διαδήλωνε εναντίον της αυταρχικότητας του Τούρκου Πρωθυπουργού, ως το πρόσφατο σκάνδαλο για διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος και παράνομο πλουτισμό, η θέση του Erdogan και το τουρκικό μοντέλο τρίζουν επικίνδυνα. Η εικόνα μίας Τουρκίας που για χρόνια έκανε να ονειρευτούν αραβικές και Δυτικές χώρες, που δεν ήταν ούτε η αντιδυτική δικτατορία του Ιράν ούτε η δηλητηριώδης προπαγάνδα της ισλαμοδικτατορικής Σαουδικής Αραβίας, αλλά που ήταν μία Τουρκία που συνέδεε Δημοκρατία και Καπιταλισμό, μία «νεωτερική» Τουρκία, άρχισε να θολώνει. Στην χώρα όπου το εμπορικό Mall συνυπήρχε με το ισλαμικό Τέμενος, στην χώρα που μόνιμα πια κυβερνούσε το κόμμα AKP, υπό την ηγεσία του φίλου των ΗΠΑ Erdogan, στην χώρα όπου η οικονομική ανάπτυξη και η διπλωματική σταθερότητα έκανε τον Τούρκο πρωθυπουργό να κοκορεύεται και να ειρωνεύεται την Ελλάδα για την κρίση της, αποκαλώντας την «ζητιάνο», στην χώρα αυτή λοιπόν, την Τουρκία, το μοντέλο της αρχίζει να τρίζει και τα φτερά του να βαραίνουν δυσκολεύοντας το να πετάξει.

Τρεις υπουργοί (οικονομίας, εσωτερικών και περιβάλλοντος) υποχρεώθηκαν να παραιτηθούν γιατί οι γιοι τους είναι πρωταγωνιστές σε ένα τεράστιο πολιτικό σκάνδαλο διαφθοράς. Επρόκειτο να κληθεί για απολογία και ο γιος του Erdogan αλλά ο αρμόδιος δικαστής που διενεργούσε την έρευνα απελύθη. Ταυτόχρονα ο Τούρκος Πρωθυπουργός επιτίθεται κατά της δικαιοσύνης, προετοιμάζει ανασχηματισμό και απειλεί να διώξει τον Αμερικανό πρεσβευτή. Γιατί; Γιατί στο βάθος κρύβεται μία πραγματική διαμάχη εξουσίας ανάμεσα στο AKP, που είναι το ένα από τα δύο συνθετικά του Τουρκικού Μοντέλου, και στο ίδρυμα του Ιμάμη Fethulla  Güllen, που είναι το δεύτερο συνθετικό του τούρκικου μοντέλου, ο οποίος κατοικεί στις ΗΠΑ. Ο Erdogan τον κατηγορεί ότι προκάλεσε τις έρευνες για τα σκάνδαλα για να τον ανατρέψει. Και αυτά υπό την ανοχή της Αμερικανικής κυβέρνησης.

Η Αμερικανο-τουρκική δυσπιστία οφείλεται επίσης σε γεωπολιτική διάσταση στο ζήτημα της Συρίας(όπου ο Erdogan στηρίζει τις πιο ακραίες τάσεις της συριακής αντιπολίτευσης), στο ζήτημα της Αιγύπτου(όπου ο Erdogan στηρίζει τους «εκτός νόμου» πια αδελφούς μουσουλμάνους) αλλά και στο ζήτημα του Ισραήλ, παραδοσιακού φίλου των ΗΠΑ, (και με το οποίο πάλι ο Erdogan είναι σε διαμάχη). Η τουρκική πολιτική όλο και απομακρύνεται από αυτήν του Obama. Το «οθωμανικό» όραμα του Erdogan δείχνει να ναυαγεί. Η Τουρκία δεν γίνεται αποδεκτή ως ο leader, ο αρχηγός του Ισλάμ, και το μοντέλο της για ένα Δημοκρατικό ισλαμισμό δείχνει να σπάει. Οφείλεται στο ότι Δημοκρατία και Ισλάμ δεν τα βρίσκουν ή ότι ο Τουρκικός ηγεμονισμός δεν μπορεί να τα συμβιβάσει; Πρόκειται για σύγκρουση ταυτότητας όπου η ισλαμοσυντηρητική ηθικολογία δεν συνυπάρχει με την δημοκρατική ελευθερία; Ο χρόνος θα δείξει. Πάντως είναι βέβαιο πως ξεκίνησε η αρχή του τέλους για το Τουρκικό μοντέλο πολιτικής διακυβέρνησης και πολιτικής ισορροπίας.

 

Δημοσθένης Δαββέτας

Mar 172014
 

 

ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ  ΠΑΡΑΦΩΝΙΕΣ

 

Πριν από 2 περίπου εβδομάδες, στο site του Γάλλου Προέδρου δημοσιεύτηκε το πόρισμα Επιτροπής ειδικών (διορισμένων από τη Γαλλική Κυβέρνηση) για το θέμα των μεταναστών που θέλουν να ζήσουν μόνιμα Γαλλία. Προτείνεται να αλλάξει ο έως τώρα όρος της «ενσωμάτωσης». Και στο εξής ,οι μετανάστες να συμπεριλαμβάνονται στη γαλλική κοινωνία δίχως να είναι υποχρεωμένοι να ενσωματωθούν . Η θέση αυτή ξεσήκωσε σάλο και την επόμενη, κιόλας, ο Ολάντ ανακοίνωσε πως ήταν απλά προτάσεις «ειδικών» κι όχι η επίσημη θέση της κυβέρνησής του..

Και μόνο η αλλαγή του όρου «ενσωμάτωση» δεν φαίνεται λογικό να έχει προκαλέσει τέτοια αντίδραση. Τί ήταν τότε; Μα οι άλλες θέσεις του πορίσματος που συνόδευαν τη κεντρική. Ποιες ήταν αυτές; Παραθέτω τις πιο χαρακτηριστικές του «σκανδάλου» : άρση της απαγόρευσης που έως τώρα ίσχυε στην εκπαίδευση για τα φουλάρια των μουσουλμάνων και γενικά για όλα τα θρησκευτικά σύμβολα. Να τονιστεί η αραβοανατολική πλευρά της Γαλλίας. Να ενισχυθεί η αραβική γλώσσα στα σχολεία. Να ξαναδιαβαστεί η Ιστορία . Να σταματήσει να γίνεται εμφανής και έντονη επίκληση της Γαλλικής σημαίας. Κι ακόμη: να τιμωρείται με νόμο «περί ρατσιστικής παρενόχλησης» όποιος βροντοφωνάζει την εθνικο-πολιτιστική του καταγωγή. Που σημαίνει με απλά λόγια: γίνεται de facto κατάργηση της εθνικής έννοιας της χώρας. Αλλάζει ό,τι ως τώρα θεωρούσαμε και ονομάσαμε έθνος. Για φανταστείτε, δηλαδή, τον Έλληνα , να  μην βάλει τη σημαία του στο μπαλκόνι για να μην προκληθεί ο αλλοδαπός γείτονάς του. Ή να μην υποστηρίζει ένθερμα την ελληνικότητά του ή την θρησκεία του γιατί κινδυνεύει να τιμωρηθεί με «ρατσιστική παρενόχληση»  του αλλοεθνούς στην Ελλάδα. ‘Η πάλι, να γίνεται μάθημα στα σχολεία για τη «πακιστανική» (ή άλλη) πλευρά του ελληνικού πολιτισμού. Και να μην μιλάμε πιά στην Ιστορία για «επιδρομές βαρβάρων» ή γενοκτονίες, αλλά για «πολιτισμικές προσφορές» των φίλων μας Οστρογότθων ή για «συνωστισμό»  των Ελλήνων στις αποβάθρες της Σμύρνης το 1922, ή ακόμη να λέμε ότι χάρη στην γενοκτονία των Αρμενίων από τους Τούρκους, μπόρεσαν οι Αρμένιοι και μαζεύτηκαν όλοι μαζί στη χώρα τους, την Αρμενία. Αλλά και στο θέμα των θρησκευτικών συμβόλων στατιστικά αποδείχτηκε ότι από τότε που νομοθετήθηκε η απαγόρευση έχουμε πολύ λιγότερα ρατσιστικά περιστατικά (για θρησκευτικούς λόγους) στα σχολεία. Ας είμαστε σοβαροί. Τέτοιες ιδέες δεν γίνονται πράξη με ιδεολογική επιβολή και ψυχολογική τρομοκρατία. Γίνονται, (αν γίνουν) από μόνες τους . Γιατί ο κόσμος το θέλει. Αυτή η πολυπολιτισμική  «προοδευτική» μανία  μιας ιδεολογικής ισο-κρατίας , περισσότερα προβλήματα προκαλεί στη κοινωνία παρά ισορροπία και ηρεμία. Η «πρόοδος» δεν σημαίνει υποχρεωτικά εξαφάνιση των εθνικο-πολιτισμικών στοιχείων. Δεν σημαίνει άρνηση εθνικής ταυτότητας. Και το τι συνέβη στη Γαλλία ας μας χρησιμεύσει για παραδειγματισμό.

 

Δημοσθένης Δαββέτας.