May 022014
 

Λίγες μέρες πριν τις ευρωεκλογές και η ευρωπαϊκή ιδέα περνά βαθύτατη κρίση. Ήδη από το 2005 με το αρνητικό γαλλικό δημοψήφισμα για το ευρωπαϊκό σύμφωνο της Λισσαβόνας, άρχισαν να διαφαίνονται δύο τάσεις ευρωσκεπτικισμού. Η πρώτη αφορά τους δεδηλωμένους αντιευρωπαϊστές. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η άκρα δεξιά και η ριζοσπαστική αριστερά. Και οι δυο τούς δίνουν την μάχη τους ενάντια στο ευρώ, ενάντια στην ευρωπαϊκή πορεία εν συνόλω. Με βάση αυτή τη λογική χτίζουν την πολιτική τους ύπαρξη. Η δεύτερη αφορά όλους όσοι από τους Ευρωπαίους πολίτες, χωρίς να είναι αντιευρωπαϊστές, είναι βαθιά απογοητευμένοι από την έως τώρα πορεία της Ευρώπης. Αυτή η δεύτερη τάση αποτελείται από άτομα που είναι βαθιά Ευρωπαίοι και θα ήθελαν μία διαφορετική, από τη σημερινή, Ευρώπη. Επί παραδείγματι ο FrançoisHeisbourg, παρά το γεγονός ότι έγραψε το πασίγνωστο βιβλίο του με τίτλο «Το τέλος του ευρωπαϊκού ονείρου», δηλώνει φανατικός φιλοευρωπαϊστής.

 Παρά το γεγονός ότι η κρίση του ευρώ αποφεύχθηκε, εν τούτοις κανείς δεν βεβαιώνει ότι δεν θα επανέλθει, αν δεν γίνουν ουσιαστικές δομικές αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα γεγονότα όμως όξυναν και άλλο την κρίση. Αν και δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελβετία, ως δυτική χώρα, πρόσφατα μέσω δημοψηφίσματος περιορίζει την ελεύθερη κίνηση των μεταναστών, απειλώντας ως μοντέλο, την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων (και μοιραία μαζί, την κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων). Οι Βρετανοί θέλουν να διαπραγματευτούν  εκ νέου την ευρωπαϊκή τους  συμμετοχή, η Σκωτία ονειρεύεται να φύγει από το Ηνωμένο Βασίλειο, η Καταλονία απειλεί με απόσχιση την Ισπανία και στα ευρωπαϊκά σύνορα η Ουκρανία φλέγεται. Περισσότερο από ποτέ η κρίση πρέπει να ωθήσει τους ευρωπαίους ηγέτες, αλλά και τον κόσμο, στην εκπόνηση ενός νέου σχεδίου συγκρότησης ευρωπαϊκής ταυτότητας, η οποία θα μπορεί να δώσει σαφείς απαντήσεις  σε ζητήματα  που αφορούν  την παράνομη μετανάστευση, τον οικονομικό ανταγωνισμό με αναπτυσσόμενες χώρες όπως Κίνα, Βραζιλία, Ινδία, την σταθεροποίηση του ευρώ καθώς επίσης και τη διεύρυνση της ένωσης με νέες χώρες.

Αν δεν μπει επιτακτικά μπροστά η ανάγκη ενός τέτοιου σχεδίου, αν δεν ξεκινήσει η πορεία είτε προς μια ομοσπονδιακή Ευρώπη είτε προς μα Ευρώπη των εθνών, αν δεν χαραχθεί μια συμπαγής οικολογική πολιτική, τότε η Ευρώπη απειλείται με αποδόμηση. Και αυτό πρέπει να αποφευχθεί. Αυτό που χρειάζεται κυρίως είναι να μπουν οι βάσεις μιας ευρωπαϊκής ανασύνθεσης. Να μπουν τα θεμέλια της αρχιτεκτονικής ενός νέου ευρωπαϊκού προσώπου, όπου η ελεύθερη αγορά, ο ανταγωνισμός, η καινοτομία και η κοινωνική πρόνοια, μπορούν να ισορροπήσουν, να συνυπάρξουν και να συνεργήσουν δημιουργικά για την καλυτέρευση της ζωής των Ευρωπαίων πολιτών.

May 022014
 

Στροφή των νέων στα δεξιά;

Μία πρόσφατη δημοσκόπηση στη Γαλλία δείχνει ότι το 61% των νέων μεταξύ 18 και 25, δηλώνουν έτοιμοι να συμμετάσχουν σε ένα «κίνημα διαμαρτυρίας μεγάλης εμβέλειας». Το περίεργο είναι ότι από αυτή την διαπίστωση υπάρχει ένας άνεμος «δεξιάς» αντίληψης, κάτι που ώθησε τον συγγραφέα Gaël Brustier, να μιλήσει για «πολιτιστική» πλέον κυριαρχία της δεξιάς. Κατά ένα περίεργο και ασυνήθιστο τρόπο, η σημερινή κρίση ωθεί τους νέους, όχι προς τα αριστερά όπως συνηθιζόταν για δεκαετίες πριν αλλά προς τα δεξιά. Πώς εξηγείται  αυτό;

Είναι γνωστό ότι η καρδιά της κρίσης μοιάζει να είναι πάντα συνδεδεμένη με το οικονομικό πρόβλημα. Η εμπειρία ενός παρηκμασμένου καθημερινού βιώματος είναι οδυνηρή. Αυτή η ιδεολογία του μαρασμού ωθεί σε μία ανασύνθεση των κοινωνιών. Η έλλειψη εμπιστοσύνης των νέων για τους πολιτικούς που δείχνουν να αδιαφορούν για τα ζητήματα των πολιτών τους κάνει να τους προσάπτουν εγωισμό, ανευθυνότητα, απαξίωση του δημόσιου λόγου. Παρότι πολλοί νέοι έχουν δουλειά εν τούτοις είναι έτοιμοι για «κίνημα διαμαρτυρίας». Και αυτό γιατί  ζουν επώδυνα την εκπληκτική ιδεολογική σύγχυση του σήμερα. Η σταδιακή πτώση αξιών από το 30 ως σήμερα της σοσιαλδημοκρατίας, έδωσε την δυνατότητα σε μία άλλη δεξιά,(ούτε λαϊκή, ούτε αμιγώς αγριοκαπιταλιστική) να αναπτυχθεί. Πρόκειται για την δεξιά της καθημερινής εμπειρίας που αντιτίθεται στον σχετικισμό αξιών της αριστεράς, που ψάχνει να απαντήσει στο πολιτισμικό άγχος και τον ηθικό πανικό που επικρατεί σήμερα, απειλώντας τον Δυτικό πολιτισμό. Όσο η αριστερά δείχνει πια ανίκανη να προσφέρει στους νέους μία εναλλακτική ιδεολογία στην σημερινή πτώση, όσο η αριστερά δείχνει να έχει χάσει για τα καλά το άλλοτε «ηθικό» της πλεονέκτημα, άλλο τόσο η δεξιά, πάντα κατά την δημοσκόπηση, έχει αντιληφθεί την αξία του πολιτισμικού αγώνα και δημιουργεί μία νέα συνείδηση αξιών. Μία οικογένεια σκέψης, που ήταν κατ’εξοχήν αριστερή, και που είχε ταυτίσει το «παραδοσιακό» με το «συντηρητικό» και «αντιδραστικό», τώρα δείχνει να ανατρέπεται. Η δεξιά προτείνει άρνηση του ατομισμού, επιθυμία ελευθερίας και υπευθυνότητας για το μέλλον, συνειδητοποίηση της περιβαλλοντικής ανάγκης, εκ νέου κυριαρχία του διανοητικού και πολιτιστικού απέναντι στο ψυχρό και απάνθρωπο χρηματοπιστωτικό σύστημα, επιστροφή της Πολιτικής και της Οικονομίας.

Ειδικά η επιθυμία επιστροφής της δύναμης του πολιτισμού γίνεται η σημαία νίκης της σημερινής «δεξιάς» στροφής της ευρωπαϊκής (και δη γαλλικής) νεολαίας, γίνεται η αφετηρία και το θεμέλιο μίας νέας ευρωπαϊκής συνείδησης, που θα προχωρά προς την καινοτομία και το μέλλον δίχως να ποδοπατά τις παραδόσεις, δίχως να ισοπεδώνει τις παραδοσιακές αρχές και αξίες, που είναι διαχρονικά ισχυρές, γιατί βασίζονται στις ουσιαστικές αρχές του Ανθρωπισμού. Είναι καιρός αυτή η μορφή συνειδητοποίησης, εν όψει μάλιστα Ευρωεκλογών, να γίνει αντιληπτή και στην Ελλάδα.

Δημοσθένης Δαββέτας