Jan 022019
 

Ο πνευματικός πατριωτισμός του Σολζενίτσιν . 

Ο φετινός εορτασμός των εκατό χρόνων της γέννησης του Σολζενίτσιν , είναι η ευκαιρία για να ξαναδιαβάσουμε την Ζωη και το έργο ενος αντικαθεστωτικου γίγαντα που αντιστάθηκε στην απόφαση του ολοκληρωτισμου να διαστρέψει και να καταστρέψει τα βαθιά σημεία αναφορας της ανθρώπινης συνείδησης. Γιατί η μάχη του Σολζενίτσιν δεν ήταν απλά εναντίον μιας δικτατορίας , αλλά κυρίως ενός καθεστώτος που ήθελε να καταστρέψει ο,τι πιο βαθιά ανθρωπινο εμπεριέχει η ανθρώπινη ύπαρξη.
Γνωρίζουμε ήδη ότι το χαρακτηριστικό του ολοκληρωτισμού είναι η θεσμοθέτηση του ψέμματος , που υποχρεώνει τον άνθρωπο να δεχτεί ότι 2 +2=5. Επιβάλλει μια επίσημη αλήθεια στην οποία όλοι πρέπει να εγγραφούν ακόμη κι αν αντιβαίνει την συναισθηματική η φυσική πραγματικότητα. Υποχρεώνει τον πολίτη να πει το αντίθετο που πιστεύει η βλέπει και μάλιστα να το πει μ’εκδηλο ενθουσιασμό . Μπροστά στους ειδήμονες του ολοκληρωτισμού , ο πολίτης υποχρεώνεται να επαναλάβει τις προαποφασισμένες “αλήθειες” ακόμη κι αν μέσα του τις ξέρει λανθασμένα. Αυτή η δυαδικότητα του ατόμου τον οδηγεί σε μια de facto σχιζοφρένεια. Η αντίσταση στον ολοκληρωτισμό περνά από αυτή την διαδικασία : ο πολίτης να λέει την αλήθεια . Που όμως και πως μπορεί ναβρει την δύναμη να ονομάζει τα πράγματα όπως ακριβως είναι, όταν είναι αντιμέτωπος μ’ενα μηχανισμό που δηλώνει να κατέχει απόλυτα το αίσθημα της Ιστορίας και το οποίο βλέπει κάθε αμφισβητία του, ως ιστορική ασημαντότητα; Μοιάζει μια μάχη εξ αρχης χαμένη που γεννά μόνο μάρτυρες που θυσιάζονται δίχως αποτέλεσμα . Κι είναι εδώ ακριβως που παρεμβαίνει ο Σολζενίτσιν . Αυτος δεν αμφέβαλε ποτε για την νίκη του . Ακόμη και στην φυλακή η την εξορία πάντα πίστευε ότι θα βλέπε κάποια στιγμή την χώρα του ελεύθερη ,επανασυνδεδεμενη με την ταυτότητα της . Ο Ρωσσικος πατριωτισμός κι η ορθόδοξη πίστη του δεν κλείστηκαν σ’ενα φιλελευθερισμό η κοινωνικό υλισμό . Ενώθηκαν με την πνευματική Ζωη . Ο Σολζενίτσιν κατάφερε να συνδυάσει εθνικές παραδόσεις και θρησκεία , ταυτότητα κι ελευθερια. Ο πνευματικός πατριωτισμός ενισχύει την ελευθερια κι αρνείται την χειραγώγηση και την υποταγή στον οκοκληρωτισμο που θέλει να μετατρέψει τον άνθρωπο σε ελεγχόμενη μηχανή κοινωνικοποίησης . Η γέννηση ενός ανθρώπου σ’ενα μεγάλο ιστορικό εθνος ( κι εδώ μπορούσα να μιλήσω εκτός από την Ρωσσια και για την Ελλάδα), είναι πηγή ταυτοτητας .Και η πνευματική αναζήτησή μπορεί να ωθήσει στην ανακάλυψη των μεγαλύτερων δυνάμεων του που καμμία κοινωνική τάξη δεν μπορεί να καταστρέψει. Η συνείδηση της ρίζας όπως κι η απειλή του τέλους της μπορούν να δυναμώσουν την ελευθερια . Κι είναι αυτόν ακριβως τον συνδυασμό ,βαθιάς ενριζωσης και πνευματικότητας , πουχε έντονα ο Σολζενίτσιν. Είναι αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα ως άμυνα απέναντι σε μια σύγχρονη Δημοκρατία που φαντάζεται ότι μπορεί να ελέγξει την κοινωνική ύπαρξη και να φτιάξει έναν “νέο άνθρωπο” ,χωρίς γονείς, χωρίς φύλο , χωρίς πατρίδα , χωρίς θρησκεία, χωρίς παραδόσεις η πολιτισμική μνήμη , αναπτυσσόμενον μόνο σε μια Τεχνική υπερεθνική πατρίδα. Μέσα στις πιο βαθιές μας παραδόσεις και στα μυχια της πνευματικής μας δύναμης, ναι εκεί πρέπει να βυθιστούμε για να αναγεννηθούμε, ν’αγαπησουμε τον εαυτό μας και μοιραία και τον άλλο, ν’αντεξουμε σε κάθε μορφή επιβαλλόμενου πολυπολιτισμικού μοντέλου , σε κάθε επιβαλλόμενο ξερίζωμα λαών και ταυτοτήτων , σε κάθε ύβρη που θέλει ν’αποτελειωσει τον Φυσικό άνθρωπο . Είναι το δώρο του Σολζενίτσιν . Ας το καλοδεχτούμε.

Δημοσθένης Δαββετας Καθηγητης φιλοσοφίας της τέχνης , ποιητής, εικαστικός.

Jan 022019
 

Η εξέγερση μεσα από το fb . 

Η κινητοποίηση των ” κίτρινων γιλεκων” ισως να μην είχε τόσο γρήγορη κι άμεση επιτυχία αν δεν υπήρχε το fb. Πριν είκοσι ακόμη χρόνια για να μπορέσει κάποιος ν’αγγιξει ένα μαζικό κοινό , έπρεπε να περάσει μέσα από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης . Έτσι ένας μικρός αριθμός ατόμων μπορούσε ναχει σημαντικό έλεγχο κι εξουσία στην πληροφόρηση. Χαρις όμως στο Ίντερνετ και τα κοινωνικά δίκτυα ,το ολιγοπώλιο της ενημέρωσης έσπασε και βιώνουμε την δυνατότητα σήμερα της πολλαπλής επικοινωνίας. Φτανει για παράδειγμα μια ανάρτηση κάποιου στο φβ για να κινητοποιηθούν άμεσα οι μάζες . Με συνέπεια την αποσταθεροποίηση των ελίτ και την πολιτική κινητικότητα.
Ο ίδιος ο Μακρον είχε χρησιμοποιήσει αυτή την τακτική όταν διεκδικούσε την προεδρία . Κι είχε βοηθηθεί καθοριστικά. Τώρα το σύστημα αυτό γύρισε εναντίον του . Φυσικό ήταν άλλωστε. Το ανώνυμο αλλά ταυτόχρονα συγκεκριμένο πλήθος της μεσαίας τάξης και των λαϊκών στρωμάτων , άπεφυγε το “τείχος” των παραδοσιακών ΜΜΕ που ο Μακρον κι οι πιο ακραίοι οπαδοί του Πολιτικα ορθον είχαν υψώσει ,ελέγχοντας το απόλυτα, και μπόρεσε να κάνει θεατο ένα πραγματικό πολιτικοκοινωνικό πρόβλημα που ο Μακρονισμος κι η εξουσία του κρατούσαν κρυφό μακριά από την πλατιά ενημέρωση του κόσμου. Τα δίκτυα κοινωνικής ενημέρωσης μπόρεσαν να δείξουν και να εκφράσουν μια βαθιά οργή του λαού που υπήρχε εδώ και πολύ καιρό. Κατάφεραν να δημιουργήσουν το κίνημα των “κίτρινων γιλεκων”. Κι εδώ τίθεται το ερώτημα: πέρα από την ανάδειξη των προβλημάτων ένα τέτοιο κίνημα μπορεί να τα λύσει; Δύσκολο κάποιος ν’απαντησει με βεβαιότητα . Η ιστορική όμως εμπειρία λέει οτι συνήθως μετατρέπονται σε πολιτικους οργανισμους που γίνονται παραδοσιακά κόμματα . Ο χρόνος θα δείξει αν θα γίνει κάτι τέτοιο και με τα ” κίτρινα γιλέκα”. Αυτό όμως που είναι βέβαιο είναι ότι τα παραδοσιακά ΜΜΕ χάνουν σιγά σιγά πολύ από την γνωστή δύναμη τους. Δεν μπορούν πια να ελέγχουν απόλυτα την κυκλοφορία των ιδεών όπως πάντα έκαναν. Άλλωστε οι έρευνες δείχνουν ότι οι νέοι πια κυτουν περισσότερο You Tube παρά τηλεόραση , η πάλι ενημερώνονται περισσότερο από το φβ παρά από τις παραδοσιακές εφημερίδες. Πριν είκοσι χρόνια ακόμη , οι αρχισυντάκτες του τύπου παρακολουθούσαν τα συμβάντα από τα πρακτορεία τύπου. Τώρα κυτουν fb η twitter και βάζουν τους δημοσιογράφους να τα ακολουθούν , έτσι ώστε να προσαρμόσουν προς τα εκεί τα άρθρα τους. Έχουν περάσει από τον ρόλο του δημιουργού της ατζέντας σ’αυτον του κυνηγού των τάσεων. Θα μπορούσε κάποιος τολμηρός αναλυτής να πει ότι τα δίκτυα κοινωνικής ενημέρωσης αλλάζουν την ιστορία της ανθρωπότητας όπως παλαιότερα έκανε η τυπογραφία. Για παράδειγμα: οι αναγνώστες ενός βιβλίου μπορούσαν ναχουν ένα καλό αριθμό αναγνωστών . Με το fb τώρα οι αναγνώστες πολλαπλασιάζονται ασταμάτητα . Ο Ουμπέρτο Εκο έλεγε ότι είναι αναπόφευκτη η εξέλιξη μέσω των δικτύων κοινωνικής ενημέρωσης . Απλά πρέπει όσο μπορούμε να ελέγχουμε την ακρίβεια της πληροφόρησης.
Είτε το θελουμε είτε όχι , αυτή η δεδομένη πια κατάσταση θα συμβάλλει καθοριστικά και στην αλλαγή αλλά και στην αταξία .

Δημοσθένης Δαββετας Καθηγητης φιλοσοφίας της τέχνης , ποιητής, εικαστικός.

Jan 022019
 

Ποιος θα νικήσει στην Γαλλία ; 

Αυτή την φορά μετά την ομιλία του Γάλλου προέδρου στον Γαλλικό λαό , όλοι μπορούν να συμφωνήσουν ότι το πρόβλημα δεν λύθηκε και καθένας από τους δυο αντιπάλους παραμένει ετοιμοπόλεμος στην θέση του . Τι περιμένουν ο καθένας; Το λαθος επόμενο βήμα του άλλου . Κι όμως όλοι περίμεναν με τόση ανυπομονησία το διάγγελμα του Μακρον . Γιατί δεν επήλθε ηρεμία; Ας το δούμε αναλυτικά .
Η ομιλία του Γάλλου προέδρου μπορεί να ιδωθει σημειολογικά από δυο πλευρές . Από την εικόνα του στυλ του κι από το περιεχόμενο των εξαγγελιών του. Στην πρώτη περίπτωση . Ο Γάλλος προεδρος ξεπέρασε σε προσδοκίες τον εαυτό του . Δεν ήταν ο γνωστός αφ’υψηλου “Δίας” ( οπως είναι το παρατσούκλι του) που μιλούσε στον κόσμο , δεν είχε το ύφος Μονάρχη , ούτε ήταν ο κύριος σνομπ που δεν τον ενδιέφεραν τα τετριμμένα καθημερινά πράγματα. Το αντίθετο . Ήταν πιο ταπεινός από ποτε, με ύφος σοβαρό ως απολογητικό , με χαμηλωμένα τα φτερά , κάνοντας σκληρή αυτοκριτική στον εαυτό του . Έτσι δεν προκάλεσε όπως συνήθιζε με την στάση και τα μισόλογα του.
Στην δεύτερη περίπτωση , αυτήν του περιεχομένου του διαγγέλματος του , πέρασε σε συγκεκριμένες προτάσεις . Αύξησε κατά 100 ευρώ τον κατώτατο μισθό , αφαίρεσε φόρους από τους συνταξιούχους , ανέβαλε την αύξηση του ηλεκτρικού ρεύματος και του αερίου , μετεθεσε για πιο μετά την αύξηση ενοικίων, ζήτησε από τους εργοδότες να δώσουν αφορολόγητο πριμ στους εργαζόμενους και γενικά ανακοίνωσε μια κατάσταση “έκτακτου ανάγκης ” σ’οικονομια και κοινωνία. Κάτι σαν “κοινωνική στροφή ” που ζητούσαν η αριστερά και τα συνδικάτα . Κι όμως δεν έπεισε όπως θαπρεπε να πείσει . Οι αντίπαλοι του βρίσκουν ως τακτικισμο την “αλλαγή” του που στρατηγική της είναι να κερδίσει χρόνο και να επανέλθει αργότερα στον ίδιο σκληρό δρόμο . Τα ” κίτρινα γιλέκα” , μαζί με τα “πράσινα γιλέκα” , αυτά των οικολόγων , αλλά και τα συνδικάτα , τους μαθητές , τους καθηγητές κι άλλους , θα ξαναβγούν για πέμπτο Σάββατο στους δρόμους. Ποιος θα νικήσει ; Κατά την γνώμη μου κανεις εύκολα . Ο Μακρον δεν δείχνει να παραιτείται . Άλλωστε θεσμικά είναι δύσκολο . Ανασχηματισμό μπορεί να κάνει και κάποιος να την πληρώσει στην θέση του . Αλλά κι η αναρχία κι οι καταστροφές δεν μπορούν να συνεχιστούν . Σκάκι σκληρό λοιπόν . Ο Μακρον θέλει να δείξει καλή θέληση και να πάρει την πλειοψηφία του κόσμου από τα “κίτρινα γιλέκα”. Να απομονώσει τον σκληρό πυρήνα τους και να τους κάνει να φανούν βίαιοι καταστροφείς εχθροί της δημοκρατίας . Εκείνοι θέλουν κι αλλες υποχωρήσεις από τον πρόεδρο , να τους δώσει κι αλλά λεφτά . Μπορεί ν’αλλαξει η οικονομια εν όψει παγκοσμιοποίησης; Δύσκολο. Και η μάχη συνεχίζεται με πολλούς για την δημοκρατία και τις επερχόμενες ευρωεκλογές κινδύνους .
Δημοσθένης Δαββετας
Καθηγητης φιλοσοφίας της τέχνης , ποιητής, εικαστικός.

Jan 022019
 

Ώρα κρίσιμων αποφάσεων για Γαλλία . 

Ακόμη κι αν το περασμένο Σάββατο δεν ήλθε η “τελειωτική καταστροφή ” όπως πολλοί προφήτευσαν για την Γαλλία και τον ξεσηκωμό των ” κίτρινων γιλέκων” , εν τούτοις τα γεγονότα υπήρξαν βίαια . Και το Παρισι κι αλλες Γαλλικές πόλεις έζησαν στιγμές άγριες οι οποιες δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτες από έναν λογικό δημοκράτη . Τα δίκαια σε γενικές γραμμές αιτήματα των διαμαρτυρομένων , γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από καποιες ομάδες επαγγελματιών αναρχικων οι οποίοι θέλουν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση για να προκαλέσουν και να καταστρέψουν . Απέναντι στον κίνδυνο να θρυμματιστουν οι θεσμοί μόνο ο Γάλλος προεδρος μπορεί να παρέμβει και να τους σώσει. Δεν μπορεί να συνεχίσει αυτή την πολιτική των υποσχέσεων που δεν πραγματοποιούνται ποτε . Πρέπει να πάρει μέτρα για την προστασία των συνταξιούχων και της μεσαίας τάξης που υποφέρει όλο και περισσότερο οικονομικά. Πρέπει επίσης να σταματήσει την διαρκή αύξηση φόρων και να επιβάλλει λιτότητα περισσότερο στο κρατος απ’οτι στους Γαλλους πολιτες . Να πάψει ναναι οικονομικό φερέφωνο της Γερμανίας . Και βέβαια δεν είναι μόνο φορολογικό το πρόβλημα του Μακρον. Είναι και κοινωνικό . Η Γσλλια κι η Ευρώπη έχουν ανάγκη από ένα νέο κοινωνικό μοντέλο , στο οποίο δεν θα επιβάλλεται με το ζόρι το ” πολιτικά ορθον ” μιας δημαγωγίας της ισονομίας , μιας πελατειακής εξουσιας και ενός κοινοταρισμου που οδηγεί σε μαρασμό το κρατος Πρόνοιας. Η Γαλλία κι η Ευρώπη χρειάζονται κάτι σαν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο το οποίο θα ξαναβάλει τις βάσεις μια νέας εμπιστοσύνης λαού και θεσμών , δεν θα πετάξει στα σκουπίδια έννοιες όπως όπως πατρίδα , πολιτισμός , θρησκεία , πνευματικές αξίες και θ’ασχολειται με την υπογραφή του εχθρικού για την Ευρωπαϊκή ταυτότητα συμφώνου του ΟΗΕ για το μεταναστευτικό . Μια είναι η λύση για τον κύριο Μακρον και για τους ευρωπαίους ηγετες: ν’ασχοληθουν με την οικονομία και τον πολιτισμό των πατρίδων τους και της Ευρώπης κι όχι να βάζουν τις βάσεις της διάλυσης της . Ο Γαλλος προεδρος καταφερε σε λιγο χρόνο να στρέψει την πλειοψηφία των συμπατριωτών του εναντίον του . Δεν μπορεί να ξεφύγει με πονηρά τερτίπια . Πρέπει να σκύψει στον λαό έστω και την τελευταία στιγμή και ν’ακουσει τα αιτήματα του . Αλλοιώς θάναι πολύ αργά για τον ίδιο και τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας του και κατ’επεκταση της Ευρώπης.

Δημοσθένης Δαββετας
Καθηγητης φιλοσοφίας της Τέχνης , ποιητής , εικαστικός.