Sep 132019
 

Μακρον -Πούτιν : Σκάκι εναντίον τζούντο .

Μετά από τοσες πολιτικες εξαγγελίες ως προς την ανάγκη φιλελεύθερων αποφάσεων στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης , ο Εμανουελ Μακρον, επιστρέφει στην λογική της realpolitik απέναντι στην στρατηγική του Πούτιν. Η τελευταία τους συνάντηση λιγο πριν την συνοδο των G7 στην Γαλλία , στο Μπιαριτς, έδωσε προτεραιότητα στα εξής σημεία . Ο διάλογος με την Ρωσσια πρέπει να συνεχιστεί γιατί μόνο μέσα από αυτόν τον τρόπο αποδυναμώνονται οι επικίνδυνες διαμάχες. Μέσα σε μια παγκόσμια πολιτική σκακιέρα ανήσυχη από την συμπεριφορά του Τραμπ και την επικίνδυνη αύξηση της Κινεζικης επιρροής , η προσέγγιση Ευρώπης – Μόσχας είναι περισσότερο από ποτε αναγκαία. Με την προϋπόθεση βέβαια να μην πέσουν οι Ευρωπαίοι σκακιστες με μπροστάρη τον Μακρον στην παγίδα του αθλητή του τζούντο Πούτιν. Υπολογιστής θρασύς καποιες φορες αυτος και κυνικός δεν αφήνει ποτε πολλά περιθώρια στον αντίπαλο του. Οι προηγούμενες προσπάθειες Ευρώπης Ρωσσιας για διάλογο διακόπηκαν σύντομα . Ειδικά με τον Μακρον η σχέση τους είναι αμφιταλαντευόμενη .
Το 2007 ο Γάλλος προεδρος υποδέχτηκε τον Ρωσσο ομόλογο του στις Βερσαλλίες όπως υποδέχονται έναν βασιλιά. Όμως η κριτική του Μακρον σε διαφορα ζητήματα απέναντι στον ” μεγάλο Πετρο ” , τον νέο τσάρου του Κρεμλινου, δεν άρεσε στον Πουτιν. Παρ’ολ’αυτα και παρά μια περίοδο αποστασιοποίησης της σχέσης τους ο Γάλλος προεδρος , κάλεσε τον ηγέτη του Κρεμλινου τις παραμονές της συνάντησης των G7 , σε μια μεταξύ τους προ συνάντηση. Μ’αυτην την κίνηση του ο Μακρον θέλησε να δείξει ότι μετά την κρίση με την Ρωσσια λόγω της προσάρτησης της Κριμαιας το 2014, το Κρεμλινο μπορεί να επανέλθει στην διεθνή οικογένεια.
Με την Γερμανίδα καγκελάριο σε φθίνουσα πορεία και μια Βρετανία ταραγμένη από το αδιέξοδο του Μπρεξιτ, ο Μακρον εμφανίζεται έτοιμος να παίξει τον ” αρχηγό” της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να φανεί ως ο αρχηγός κράτους με την μεγαλύτερη διεθνή επιρροή. Με βάση αυτήν την εικόνα ο Γαλλος προεδρος συνάντησε τον Πουτιν προσπαθώντας να τον πείσει να κάνει μια κίνηση ειρηνης έστω συμβολική ως προς την Ουκρανία , να βοηθήσει για άρση του αδιεξόδου με το Ιράν και ακόμη να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στην Συρία , ώστε να συγκρατήσει την τζιχαντιστικη αιμορραγία που έχει προκαλέσει η επίθεση στο Ιντλιμπ. Το τι θα βγει απ’ολ’αυτα στο άμεσο μέλλον δεν το ξέρουμε ακόμη . Ξέρουμε όμως ότι η συνάντηση των G7 δεν έδωσε εντυπωσιακα αποτελέσματα στα ζητούμενα θέματα. Γιατι ένα είναι βέβαιο . Χωρίς τις οποιες υποχωρήσεις του Πουτιν στην Ουκρανία καμμία διαμεσολάβηση του Μακρον δεν θα λυγίσει το αντιρωσσικο πείσμα των Ευρωπαίων. Από την πλευρά του άλλωστε ο Ρωσσος προεδρος δεν έχει να χάσει πολλά πράγματα . Στοχος ήταν και παραμένει να κάνει την Ρωσσια όλο και πιο ισχυρη ,να της δώσει την παληα της υπερηφάνεια και να την κάνει σταθερή παγκόσμια οικονομική δύναμη. Τα Ρωσσικα μέσα ενημέρωσης χειροκροτούν τον μαιτρ του Κρεμλινου ως γνήσιο αρχιτέκτονα ” μιας Γκωλικης διπλωματιας”. Αυτό πρέπει να το λάβει υπ’οψη του ο Γαλλος προεδρος γιατί ο Πουτιν μπορεί να τον παρασύρει στα κόλπα του τζούντο που γνωρίζει πολύ καλά . Το Σκάκι του Μακρον εναντίον του τζούντο του Πούτιν. Να ποια είναι η ανάμεσα τους σημερινή πολιτική εικόνα. Και προσοχή: ο Ρωσσος προεδρος είναι Αριστος γνωστής της τέχνης της υπομονής ώσπου ο αντίπαλος του να τρεκλίσει κάπου κι ο Πουτιν να τον ρίξει κάτω . Είναι η υπομονή το μυστικό των πολεμικών τεχνών.

Δημοσθένης Δαββετας
Καθηγητης Φιλοσοφίας της Τέχνης , ποιητής, εικαστικός,

Sep 132019
 

Και βεβαια μετα την παροσιαση του βιβλιου μου χθες στο Βερολινο ωσ συνηθως το δειπνο. Με τον διασημο γκαλεριστα Αντρε Μπουχμαν, την συσυγο του και καλλιτεχνη Μπετινα και την διαχρονικη μου φιλη Ιρενε Ντισλερ.Η χαρα μετα την γονιμη κοπωση.Yesterday evenjng in Berlin with Buchman ,Bettina and Irene Disler.

Η εικόνα ίσως περιέχει: 6 άτομα, περιλαμβάνεται ο Demosthenes Davvetas, , τα οποία χαμογελούν, άτομα κάθονται, πίνακας, εσωτερικός χώρος και φαγητό
Sep 132019
 

Το σημερινό άρθρο της εφημερίδας Ελεύθερος Τύπος . Μιλά για την έκθεση “Ακάλυπτος ” όπου συμμετέχω μεταξύ άλλων με το έργο μου που βλέπετε στο κάτω μέρος της σελίδας. Το αρθρο υπογράφει η εξαιρετική οπως πάντα Δέσποινα Σαββοπουλου . Η έκθεση είναι αφιερωμένη από τους διοργανωτές στην πρόσφατα αδικοχαμένη Πηνελοπη Δαββετα που επίσης συμμετέχει μ’ενα έργο της ( αυτό στο πάνω μέρος του άρθρου) στην έκθεση . Από το Βερολίνο που είμαι εύχομαι καλή επιτυχία στην έκθεση και στους άξιους διοργανωτές της Ευαγγελία Καιρακη και Μαρια-Μόσχα Καρατζογλου.#ddavvetas

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.
Sep 132019
 

Χτες βράδυ (5/9/19) στο Βερολίνο. Με τον ιστορικό καλλιτέχνη ζωγράφο ( από τους νεους άγριους της γενιάς του 80-90) στο εργαστήριο του . Τώρα ήρθε η σειρά του δικού μας πρότζεκτ . Πολλοί θα εκπλαγούν . Το αφήνω γι’ανακοινωση λιγο αργότερα όταν σε λιγο καιρό πάρει σάρκα και οστά. Yesterday evening in Berlin in his atelier with Berndt Koberling.#ddavvetas

Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα, περιλαμβάνεται ο Demosthenes Davvetas, , τα οποία χαμογελούν, γυαλιά και κοντινό πλάνο
Sep 132019
 

Η νικηφόρα επιστροφή των Ανθρωπιστικών σπουδών στην Γαλλία.

Δεν έχω παψει εδώ και χρόνια να φωνάζω για το πολιτιστικό κι εκπαιδευτικό έγκλημα που έγινε την τελευταία τουλάχιστον δεκαετία στην Ευρώπη ( συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας εδώ και πέντε χρόνια”). Πρόκειται για τον συνεχή και σκόπιμο παραγκωνισμό ως εξαφάνιση των ανθρωπιστικών σπουδών υπο το βαρος της κυριαρχίας της τεχνικής ειδίκευσης. Συνεχίζω να πιστεύω ότι η κλασσικη εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει στην καλυτέρευση του κοινωνικού παρόντος. Οι Γάλλοι πάντως το κατάλαβαν και δημιούργησαν από φέτος ένα νέο μάθημα στα σχολεία τους με τον τίτλο ” ανθρωπιστικές σπουδές, λογοτεχνία, φιλοσοφία “.
Η Κλασσικη Ελλάδα είναι ένας καθρέφτης του παρόντος . Έτσι πρέπει να το βλέπουμε. Και σαν τέτοιος φοβίζει την πολιτική εξουσία. Γιατί στην Ελληνική αρχαιότητα οι αξίες ήταν δομημένες σε κώδικες λογικής , αριστειων, άμιλλας και ανθρωπίνων δυνατοτήτων . Ολ’αυτα μαζί στόχευαν την πνευματική και σωματική υγεία . Ήταν θεμέλια της ευτυχίας κατά τον Αριστοτελη. Το να συνεχίσεις να διδάσκεσαι Αρχαία Ελληνική παιδεία στα σχολεία ,δεν σημαίνει ότι είσαι δέσμιος μιας μιμητικης νοσταλγίας του παρελθόντος . Δεν μιλώ εδώ για μια ” αιώνια επιστροφή” για να χρησιμοποιήσω λόγια του Νιτσε. Το αντίθετο σημαίνει ότι το παρελθόν μπορεί να μας ωθήσει να διαβάσουμε και να βελτιώσουμε το παρόν . Πρόκειται για μια αστείρευτη δεξαμενή ενέργειας,σκεψης και δυναμης. Το 1843 ο Μπαλζάκ έγραφε στον Άντερσεν ότι στ’ανθρωπινα γεγονότα υπάρχει πάντα μια ανώτερα δύναμη που κάνει διαχρονική την ουσία της ανθρώπινης εμπειρίας. Ιστορία , φιλοσοφία , λογοτεχνία, παίζουν σπουδαιότερο ρόλο από την άχαρη επικαιρότητα. Ο Τομας Μαν έγραφε ότι ” το να γράφεις σημαίνει ότι στοχάζεσαι”. Κι αυτό είναι που θέλουν να μας στερήσουν κάθε μορφής εξουσίες. Σήμερα ζούμε την με πονηρό τρόπο ( μέσω της μείωσης η εξαφάνισης των ανθρωπιστικών σπουδών) απαγόρευση του να σκεφτόμαστε διαφορετικά . Η ακόμη και να ειρωνευτούμε μέσω της σκεψης . Όλα σήμερα τείνουν ν’απαγορευτουν από την πολιτική ορθότητα της Λερναιας παγκοσμιας χρηματοπιστωτικης εξουσιας . Η ειρωνεία του Σωκράτη είναι η ενσάρκωση της αιωνιότητας του παρόντος . Είναι έγκλημα το ότι θέλουν να μας στερήσουν τέτοιες ανθρώπινες δυνατότητες. Οι κλασσικες ιδέες όπως έλεγε κι ο Χάρολντ Μπλουμ , μας επιτρέπουν να ξεσκεπάσουμε την ξυλινη γλώσσα και μονογραμμη σκέψη που παει επιτακτικά να επιβληθεί σήμερα από τις ” πολιτισμένες” διαφόρων ειδών εξουσίες. Αν δεν προσέξουμε , το μίσος της σημερινής παγκόσμιας εξουσιας εναντίον των κλασσικων σπουδών , μπορεί να πάρει την μορφή εκείνης της βιας του 6ου μχ αιώνα , όπου οι νέο-πλατωνικοι φιλόσοφοι από φόβο μην συλληφθούν και τιμωρηθούν βασανιστικά προτιμούσαν κάποια στιγμή απειλης ,να πετούν η να καίνε από μόνοι τους τα κλασσικά βιβλία που έτσι κι αλλοιώς διάβαζαν και μελετούσαν κρυφά.
Συνεπώς τέτοιες αποφάσεις της σημερινης Γαλλικής κυβέρνησης ( έστω και κάτω από την σφοδρή πίεση των πάντα ισχυρών Γάλλων διανοουμένων) είναι καλοδεχούμενες . Τις χειροκροτούμε . Και επαναλαμβάνω : Πλατων , Προσωκρατικοι , Θωμάς ο Ακινάτης , Μονταινιος κλπ μεταξύ άλλων σπουδαίων στοχαστών , θα βοηθήσουν παρά πολύ τις νεες γενεές στα να διαβάσουν πιο ουσιαστικά και δημιουργικά το σημερινό μας παρόν.

Δημοσθενης Δαββετας

Sep 132019
 

Συμμετέχω με ιδιαίτερη χαρά ως Ζωγραφος σ’αυτην την έκθεση που είναι αφιερωμένη στην πρόσφατα αδικοχαμένη Πηνελοπη Δαββετα. Η ίδια εκθέτει , μέσω διοργανωτών, ένα θαυμάσιο έργο . Ένα μικρό διαμάντι.#ddavvetas

Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο
Sep 132019
 

Ποια η χρησιμότητα των G7;

Λίγες μόνο μέρες μετά την συνάντηση των G7 στην Γαλλία και αν κάποιος διαβάσει το μενού των κύριων θεμάτων που συζητήθηκαν σίγουρα θα εντυπωσιαστεί . Το επείγον της κλιματικής αλλαγής και της προστασίας του περιβάλλοντος, η φορολογία στο διαδύκτιο , η μάχη εναντίον των ανισοτήτων , η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν , η κρίση με την Ρωσσια , ο εμπορικός πόλεμος , είναι μερικά κεντρικά μεταξύ των βασικών θεμάτων που συζητήθηκαν . Και μόνο η αναγγελία τους δίνει την αίσθηση σ’εναν απλό πολιτη , ότι επιτελους κάποιοι , εν προκειμενω οι 7 ισχυρότερες χώρες του πλανήτη ασχολούνται σοβαρά με τα τόσο σημαντικά προαναφερθέντα θέματα . Το καθένα άλλωστε από αυτά από μόνο του αποτελεί θέμα ειδικού διεθνους συνεδρίου πολιτικών κι επιστημόνων για την προσπάθεια επίλυσης του.
Κι όμως καμμία ουσιαστική απόφαση δεν παρθηκε στα μόλις παραπάνω αναφερθέντα καίρια ζητήματα . Για το περιβάλλον για παράδειγμα που όλοι κόπτονται κανένα ιδιαίτερο σημαντικό ποσο προστασίας δεν απελευθερώθηκε , ειδικά με την πρόσφατη καταστροφή του Αμαζονιου, από τόσο πλούσιες χώρες. Ούτε στο θέμα των Αμερικανοκινεζικων εμπορικών σχέσεων που σε τόσο κίνδυνο βάζει την παγκόσμια οικονομία μπήκε μια συγκεκριμένη πορεία και ταξη. Για να μην συνεχίσω και τις αναφορές μου στα υπόλοιπα θα τονίσω ότι τελείωσε η σύνοδος δίχως καμμία σταθερή δέσμευση . Τι σημαίνει αυτό ; Συζητάμε απλά για μα συζητάμε ξοδεύοντας χρήματα για ταξίδια και γεύματα συναντήσεων ; Μήπως δεν υπάρχει κάποια βούληση να παρθουν αποφάσεις ;
Κατά την άποψη μου πρόκειται για μια χειροπιαστή ένδειξη η πιο σωστά απόδειξη, του κατά πόσον ο κόσμος σήμερα βιώνει ένα γενικότερο πνεύμα αστάθειας . Ο σημερινός κόσμος έτσι όπως είναι οργανωμένος και λειτουργεί απειλείται από πολλούς κινδύνους , όπως μεταξύ άλλων , η οικονομική κρίση , τα στρατιωτικά ατυχήματα , η οικολογική καταστροφή κλπ.
Αρνούμενοι( να δεχτούν η να καταλάβουν τα προβλήματα οι G7 ,στην συνάντηση τους στο Μπιαριτζ στην Γαλλία , αλλά και στις προηγούμενες διεθνως συναντήσεις τους, προκαλούν ένα πικρό μειδίαμα η ανησυχία παγκοσμίως στους σώφρονες ανθρωπους. Ευρισκόμενοι πλέον στον 21ο αιώνα , αυτό το μικρό και κλειστο κλαμπ των φιλελεύθερων δημοκρατιών των συμμετεχόντων κρατών , δεν έχει όπως αποδεικνύεται , καμμία νομιμότητα ούτε εξουσία , όπως συνέβαινε παλαιότερα , να προστατεύσει και να διατηρήσει την διεθνή ισορροπία και ταξη. Αλλες μεγάλες δυνάμεις όπως για πχ η Κίνα , η Ρωσσια , η Ινδία κλπ , που δεν συμμετείχαν στην σύνοδο , επιδρούν με το ίδιο βάρος όπως κι η Δύση στις παγκόσμιες υποθέσεις. Και βέβαια εκμεταλλεύονται θαυμάσια τις διαφορες και τις αποστάσεις που υπάρχουν μεταξύ των μεγάλων Ευρωπαϊκών Δημοκρατιών και της Αμερικής.
Ο πάντα απρόβλεπτος Ντόναλντ Τραμπ , ευρισκομενος σε προεκλογική εκστρατεία , προκαλεί ανησυχία κάθε μετά με το νέο του προκλητικό σταθερά Τουιτ. Ταυτόχρονα η Ευρώπη υφίσταται τις συνέπειες των έντονων διαφορετικών εθνικών της τάσεων και ρήξεων μεταξύ των κρατών της.
Είναι πια βέβαιο κι ολοφάνερο ότι το άλλοτε καλό κλίμα των διεθνών συναποφάσεων έχει τελειώσει . Είναι παρελθόν. Αυτή η άλλοτε αναγκαία σταθερότητα πολιτικών επιλογών έχει σβήσει. Ζούμε και βαδίζουμε σε νεες εποχές αρκετά αχαρτογράφητες όπου η πρόβλεψη κι η ανησυχία δεν συνυπαρχουν ποιοτικά προσδίδοντας ένα πνεύμα αορίστου κινδύνου στο πολιτικό , πολιτιστικό ,οικονομικό και περιβαλλοντολογικό σήμερα.
Γι’αυτο και συνοδοι όπως αυτή των G7 στο Μπιαριτζ μας προκαλούν μειδίαμα όταν έρχεται η ώρα για να δημοσιεύσουν το κοινό ανακοινωθέν τους .
Κι εδώ ισως ρωτήσει ο πιο δύσπιστος αναγνώστης του άρθρου μου : δηλαδή τι πρέπει να γίνει ; Να πετάξουμε στον καλάθι των αχρήστων τέτοιου είδους ” αχρηστες” πια συναντήσεις ;
Όχι του απαντώ . Πιστεύω ότι κάτι τέτοιο θαταν λαθος. Κι αυτό γιατί πίσω από τις μεγάλες ” θεατρικές ” αναγγελίες κι εκδηλώσεις όπως αυτές του παρελθόντος , σήμερα λειτουργεί μια διαφορετική αντίληψη διπλωματίας . Οι πολιτικοί ” ηθοποιοί” παίζουν ένα άλλο έργο που στηρίζεται στις προσωπικές επαφές κι ανταλλαγές, τις στενές διαπραγματεύσεις, τις μυστικές συμφωνιες η μελλοντικά σχέδια.
Ζουμε πια κι αναπνέουμε σ’εναν άλλο ” καινούργιο ” κόσμο , μιας νέας εν εξελίξει πολιτικής λογικής . Μπαινουμε στην λογική των μικρών χαμηλοφωνων “ιεροτελεστιών”.

Δημοσθένης Δαββετας
Καθηγητης Φιλοσοφίας της τέχνης, ποιητής, εικαστικός.

Sep 132019
 

Το Ισλαμικό Κράτος και οι Χριστιανοί του Ιράκ (LastPoint.gr)

Ήταν τον Αύγουστο του 2014, όταν – κατά γενική έκπληξη στην διάρκεια της νύχτας – το Ισλαμικό κράτος εισέβαλε στα βόρεια του Ιράκ κι έσπειρε τον τρόμο και τον φόβο. Εκατοντάδες χιλιάδες Χριστιανοί και της εθνότητας Γιαζίντις σφάχτηκαν, γυναίκες αιχμαλωτίστηκαν και μετατράπηκαν σε σκλάβες, παιδιά υπέστησαν το μαρτύριο την νέας ισλαμικής επιμόρφωσης τους. Μια πραγματική γενοκτονία!..

Κι όλα αυτά γιατί οι τζιχαντιστές ήθελαν να » καθαρίσουν » το Ιράκ από τους ιδεολογικούς » αποστάτες» του. Μετά την περιοχή του Σινιάρ , οι Ισλαμιστές προωθήθηκαν προς την Νίβιν. Μέσα σε λίγες ώρες οι Γιαζίντις, οι Κακάις και 120000 Χριστιανοί – εν μέσω ενός απερίγραπτου χάους – εξολοθρεύτηκαν και υποχρεώθηκαν σε εξορία.

Πού βρίσκονται όμως όλοι αυτοί πέντε χρόνια μετά και αφού έχουν ήδη περάσει δυο χρόνια από την στρατιωτική διάλυση του Ισλαμικού κράτους; Στην περιοχή του Σινιάρ κάποια χωριά Γιαζίντις παραμένουν έρημα, ενώ στην πόλη μόνο το 10% έχει επιστρέψει . Όσοι έμειναν εκεί μετά την γενοκτονία, ζουν ακόμη σε τέντες κι αδυνατούν να πενθήσουν όσες γυναίκες του πληθυσμού τους σκλαβώθηκαν, όσους σφαγιάστηκαν , ενώ οι βασανιστές τους παραμένουν ατιμώρητοι .

Στην περιοχή της Νίβιν επέστρεψαν περίπου 25000 . Το Χριστιανικό κέντρο ξαναβρίσκει σιγά σιγά την δυναμική του . Όμως η δημογραφία μοιάζει να ‘χει αλλάξει, καθότι πολλοί μουσουλμάνοι Σιίτες εγκαταστάθηκαν και δίνουν την αίσθηση ότι πλειοψηφούν στην περιοχή. Ανάλογα συμβαίνει στα βόρεια της Μοσούλης όπου πολλοί Σουνίτες πήραν την θέση των εκδιωχθέντων Χριστιανών .

Αυτή η κατάσταση επιτείνεται περισσότερο από το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Χριστιανών της περιοχής φοβάται να επιστρέψει στη γη των πατεράδων τους . Αυτό που κατάφερε το Ισλαμικό κράτος , παρά την στρατιωτική του ήττα, είναι ότι έσπειρε στην Ιρακινή κοινωνία την δυσπιστία και το μίσος εναντίον του Άλλου . Το ότι ηττήθηκε στο πεδίο των μαχών δεν σημαίνει ότι ηττήθηκε κι η ιδεολογία του . Άλλωστε τις τελευταίες εβδομάδες βλέπουμε μαζικές ύποπτες φωτιές να καίνε τις παραγωγές του σιταριού λίγο πριν την Συγκομιδή τους .

Τρελές κι ασυγκράτητες φήμες τρέχουν κατηγορώντας όλοι όλους . Από τους Σουνίτες , τους Σαμπάκς, τους Κούρδους ή τους Χριστιανούς , όλοι είναι κατηγορούμενοι ως πυρομανείς. Αυτό είναι μια απόδειξη ότι η πριν την γενοκτονία του Ισλαμικού κράτους ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών κοινοτήτων είναι δύσκολο να επιτευχθεί εκ νέου.

Υπάρχουν βέβαια κάποια σημάδια συνεργασίας . Η εκκίνηση των οικονομικών δραστηριοτήτων στην κοιλάδα της Νίβιν , παρασύρει θετικά εμπορικές σχέσεις μεταξύ των κοινοτήτων . Είναι η άρση ενός εμποδίου ήδη στην καθημερινότητα των κατοίκων . Η δυσπιστία μειώνεται όταν ο παραγωγός για παράδειγμα κοτόπουλων προμηθεύει και τους μουσουλμάνους η πολλοί Γιαζίντις εργάζονται σε υπηρεσίες μουσουλμάνων κλπ.

Όταν η οικονομία ξεκινά είναι ένα καλό σημάδι . Όμως πρέπει ο πολιτισμένος κόσμος να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση . Η ήττα του Ισλαμικού κράτους δεν σημαίνει κι οριστική ήττα της ιδεολογίας του . Πρέπει τώρα στα πρώτα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης να υπάρξει η δέουσα πολιτιστική και πολιτική προσοχή ώστε να μην επαναληφθούν στην τόσο πονεμένη περιοχή γενοκτονίες , βίαιες εκτοπίσεις , βασανισμοί η άλλου είδους βιαιότητες και μαρτυρία.